Bureau-Blague zet Elsschottianen (even) op het verkeerde been

Willem Elsschot, ongedateerde foto (FOTO: archief NRC)
Willem Elsschot, ongedateerde foto (FOTO: archief NRC)

Het leek te mooi om waar te zijn – en dat was het ook. Antiquariaat Hopi Bukinan bood deze week een bureau aan dat van Willem Elsschot was geweest. Sterker: in een geheime lade van het meubel zaten nog 13 liefdesbrieven van een onbekende minnares van de schrijver. Vraagprijs was 9500 euro.

‘Cilinderbureau, 6×2,20 meter, uitgevoerd in walnoot & beuken, 6 bureaulades met koperen handgrepen, 1 geheime lade bevattende 13 liefdesbrieven gericht aan Willem Elsschot tussen 15 november 1942- 15 november 1945 vanuit Oude God. Bureau dateert ca. 1920, stempel Scrrijnwerkerij H.H. Shockedeyze, Reet, staat is redelijk, fineer sleets het en der, de 13 brieven, gemonografeerd A. de T., in lila inkt, met oudrose lint, vaag naar lavendel luikend,bijeen gehouden.’

Vanmorgen zorgde het bericht voor opschudding onder Elsschotliefhebbers, al groeide ook al snel het wantrouwen, zegt Elsschotbiograaf Vic van de Reijt. Het was Koen Rymenants, mede-bestuurslid van het Willem Elsschot Genootschap, die hem in een mail wees op de ‘enorme grap’.

‘De aanwijzing zit in de naam van de meubelmaker, “H.H. Shockedeyze”. Vlaams sjokkedeizen = “ballen”, “kloten”. Niet echt een courante achternaam, zeker niet in combinatie met de plaatsnaam Reet en de initialen H.H. (haha!).’

In eerste instantie verzocht Van de Reijt de eigenaar van Hopi Bukanin - de heer Harry van Tienen - of hij het meubelstuk mocht bezichtigen. Dat was niet mogelijk, schreef Van Tienen. Het bureau stond nog bij zijn vriend ‘Ivo Sprankenius’ in Antwerpen. ‘Tja’, schreef Van de Reijt in reactie aan Van Tienen, ‘daar gaat het laatste restje geloofwaardigheid’:

‘Ivo Sprankenius is een verwijzing naar de roemruchte, inmiddels wijlen Jef Sprankenis, schrik van de Antwerpse Stadsbibliotheek (waar hij [Sprankenis. red.] tientallen stukken m.b.t. Jacob Israel de Haan geleend/c.q. verduisterd had) en de UB van Amsterdam (die deze ijverige invuller van aanvraagbriefjes uiteindelijk maar een eigen studiekamer gunde).’

Verzonnen

Van Tienen heeft inmiddels gereageerd op de kwestie. Per mail, want bellen wil hij niet. Hij geeft toe dat het bureau en de brieven verzonnen zijn.

‘Net als indertijd het billiard van Paul van Ostaijen dat ik in 1982 te koop aanbood, via antiquariaat De Tirlemont daar heeft NRC toen ook een leuk artikel aan gewijd zonder iets te checken. Het Letterkundig Museum wilde het toen zelfs kopen maar die hadden toen ook al een zeer laag budget.’

Van een ‘hoax’ wil Van Tienen niet spreken. Dat ‘riekt naar oplichting’:

‘maar ik kan mij de teleurstelling van Vic van de Reijt voorstellen dat hij ( en nog een paar anderen) in deze blague met literaire connotatie in eerste instantie getrapt is.’