Huh, is dit strafbaar? Wisten we niet!

Hoofdverdachten Marcel de V. en Arjan G. konden onbelemmerd een miljoenenhandel opzetten rond woningcorporatie Vestia. Gisteren werden ze verhoord in Den Haag.

Arjan G. voor de parlementaire enquêtecommissie, onder voorzitterschap van Kamerlid Roland van Vliet (PVV), derde van links.
Arjan G. voor de parlementaire enquêtecommissie, onder voorzitterschap van Kamerlid Roland van Vliet (PVV), derde van links. Foto David van Dam

Ze verdienden stilletjes miljoenen, deden het in het belang van de volkshuisvesting, en hadden nooit gedacht dat het strafbaar was. De twee hoofdverdachten van de Vestia-affaire, Marcel de V. en Arjan G., werden gisteren gehoord tijdens de parlementaire enquête over woningcorporaties. Voor het eerst en uit eerste hand ontvouwde zich één van de grootste financiële schandalen ter wereld. Schade: 2,1 miljard euro.

Tussen 2005 en 2010 verdiende Arjan G., toen adviseur bij Fifa Finance in Laren, zo’n 20 miljoen euro aan Vestia. Hij koppelde banken aan Vestia’s kasbeheerder Marcel de V. en deed wat financieel vertaalwerk bij het afsluiten van renteverzekeringen (derivaten) voor leningen van de corporatie. De helft van de provisie die hij hiervoor van banken kreeg, maakte hij gewoon over naar de bankrekening van Marcel de V.

Gefêteerd op concerten

Vestia bespaarde jaarlijks zo’n 50 miljoen euro op rentelasten en kon zo meer investeren in bouw. De banken verdienden goed aan de contracten, Deutsche Bank tot 150 miljoen euro in één jaar. En Arjan G. en Marcel de V. werden gefêteerd op diners, concerten, races en voetbal- en tennistoernooien in binnen- en buitenland.

Ook de heren van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW), dat garant staat voor corporaties, werden „in de watten gelegd”, zei Arjan G. ‘Manager investor relations’ Martijn Rink van het WSW was geen derivatenspecialist, maar keurde alle producten die banken hem voorschotelden, hoe exotisch en risicovol ook, goed – en feestte mee. Zijn baas, WSW-directeur Roland van der Post, kreeg samen met Marcel de V. een lift tijdens de Tour de France in een privéhelikopter van de Rabobank.

Zo sloot Marcel de V. door de jaren voor 23 miljard euro aan derivaten af voor ‘slechts’ 6 miljard aan leningen. Als je bedenkt dat hij veel contracten opnieuw afsloot, gaat het misschien wel om 40 tot zelfs 50 miljard euro aan transacties, dacht Arjan G.

Zenuwachtig

Alleen: (bijna) niemand wist van hun handeltje en justitie ziet het als omkoping en fraude. Wie kocht dan wie om, of wie nam het initiatief?

Het idee kwam van Marcel de V., zei G. gisteren. Hij wilde de helft van het geld en hij wilde ook niet stoppen toen Arjan G. in 2010 zenuwachtig werd en er een slecht gevoel bij kreeg. Marcel de V. lag in scheiding, was zijn woonboerderij in Hazerswoude aan het verbouwen en kon wat extra inkomsten gebruiken. Hij eiste vijf ton van Arjan G. als afkoopsom en kreeg die ook in twee betalingen.

Nee, zegt Marcel de V. We hebben de constructie gewoon ooit samen zo opgezet en die vijf ton kreeg ik van G. zonder dat ik het hem vroeg.

Hoe het Vestia daarna verging, is bekend. Toen de rente door de eurocrisis scherp daalde eisten de banken meer onderpand op en kwam Vestia in nood. Na zware onderhandelingen kon de corporatie alle 400 derivaten afkopen voor 2,1 miljard euro.

Hebben de banken dan nooit kritische vragen gesteld, vroeg de onderzoekscommissie. Ze moesten Arjan G. en Fifa Finance toch uit de contracten houden zodat ze bij Vestia geen argwaan kregen over de deal?

Nee, alleen de Amerikaanse bank JP Morgan begon er ooit over, zei Arjan G. En bij Deutsche Bank zei een hoge bankier eens in zijn gezicht: „We all know how it works with greed, but if we hear anything in the market about kickbacks [smeergeld], then we are going to stop with you.”

Iemand die bij Arjan G. ook naar omkoping informeerde, was Fortis-bankier Jako Groeneveld, die gisteren ook werd verhoord. Arjan G. antwoordde alleen dat het met de wijn- kelder van Marcel de V. goed ging.

Na het vertrek van Arjan G. ging Groeneveld in 2011 als zelfstandige bemiddelen voor Vestia; hij verdiende daarmee naar eigen zeggen 1,5 miljoen euro. Marcel de V. zegt dat hij van Groeneveld 30.000 à 40.000 euro heeft ontvangen. Groeneveld hield het op 10.000 tot 15.000 in contanten voor wat pallets Bordeaux.

G. heeft zichzelf begin 2012 aangegeven bij de politie en zijn hele verhaal in alle details verteld aan de fiscale opsporingsdienst en de advocaten van Vestia. De echte boeven, die zien we niet tijdens de verhoren, zei Arjan G. Dat zijn de „Londense heren” in de City die aan corporaties de gevaarlijkste derivaten verkochten.