Planten kunnen DNA vermengen zonder seks

Het DNA van twee planten versmelt als je ze ent. Biologen maakten op die manier een nieuwe soort tabak.

Totaal verschillende plantensoorten in de natuur kunnen hun complete DNA met elkaar combineren zonder dat ze seks hebben. Zonder kruisbestuiving. Hoe? Via enting. Duitse en Poolse plantenbiologen hebben aanwijzingen gevonden voor dit alternatieve mechanisme van soortvorming (Nature, 8 juni).

In de plantenwereld is het een bekend verschijnsel: soorten die nakomelingen krijgen met een veelvoud aan chromosomen. Dit heet polyploïdie. Op die manier zijn veel landbouwgewassen ontstaan, zoals tarwe en allerlei koolsoorten. Het idee is dat polyploïdie vooral ontstaat via bestuiving van nauw verwante soorten. Maar het blijkt ook te kunnen via enting, een methode die onder rozenkwekers en fruittelers wijdverspreid is.

De Duitse en Poolse plantenbiologen laten zien dat het mechanisme ook in de natuur mogelijk is. Ze entten twee verschillende soorten tabak, de tabaksboom (Nicotiana glauca) en de tabaksplant (Nicotiana tabacum). De eerste is een houtig gewas, de tweede een kruidachtige plant. Het nieuwe weefsel dat op de plek van de ent ontstond, brachten ze over in schaaltjes en lieten ze tot volwassen planten uitgroeien. De nakomelingen bleken een gecombineerde set chromosomen te hebben. Ze waren niet alleen levensvatbaar, maar ook vruchtbaar. Ze hadden de typische lichtgroene bladeren van de tabaksplant, maar de seizoensgroei van de tabaksboom. Sommige eigenschappen, zoals blad- en bloemvorm, hielden het midden tussen beide tabaksouders. De nieuwe soort die de onderzoekers prompt creëerden, hebben ze Nicotiana tabauca gedoopt.

Het lijkt er niet op dat op de entplek de cellen van de verschillende soorten met elkaar versmelten. De plantenbiologen vermoeden eerder dat cellen hun DNA uit de kern met elkaar uitwisselen, via speciale kanaaltjes.

Ze verwachten dat hun vondst kan bijdragen aan een verbeterde veredeling van landbouwgewassen.