Van Woerkom benoemd, procedure was ‘puinhoop’

Minder dan 100 stemmen voor ANWB-topman.

Het was voor alle betrokkenen een week vol ongemak. Met als uitkomst toch een benoeming: de Tweede Kamer stemde vóór ANWB-directeur Guido van Woerkom als nieuwe Nationale Ombudsman.

De benoemingsprocedure van dit Hoge College van Staat is de enige die de Kamer helemaal zelfstandig doet, eens in de zes jaar. Dat die procedure beroerd is verlopen, is slecht voor het aanzien van het parlement, stelden fractievoorzitters en andere Kamerleden gisteren na afloop eenstemmig vast. De typeringen liepen uiteen van „een puinhoop” tot „niet fraai”.

De schade voor Guido van Woerkom wilden zij duidelijk niet vergroten. Van Woerkom is verkozen, dus „moet hij gewoon aan het werk” om te tonen dat hij ombudsmanwaardig is.

Als de hele Tweede Kamer ergens voor verantwoordelijk is, betekent dat soms juist dat níémand verantwoordelijkheid neemt, bleek afgelopen week. Een weekend lang kwam er geen reactie uit het parlement toen de Marokkaanse gemeenschap opriep tegen Guido van Woerkom te stemmen.

Aanleiding was een uitspraak die Van Woerkom op een congres in 2010 deed. Hij zei dat hij zijn vrouw liever niet met de taxi laat gaan omdat er wel eens een Marokkaan achter het stuur kon zitten.

Als snel kwam de vraag op of die uitspraak in de selectiecommissie van de Tweede Kamer was besproken, en zo ja, hoe die dan was gewogen. Daarover hielden de leden van die commissie, die bestond uit Kamerleden van D66, CDA, PvdA, VVD en de SP, zich stil. De procedure was vertrouwelijk, herhaalde de voorzitter van de commissie D66’er Magda Berndsen alleen. Bovendien vond ze dat hun taak erop zat na het voordragen van een kandidaat. Van Woerkom was ook nog eens de enige kandidaat die de commissie aan de rest van de Tweede Kamer had voorgedragen. In andere jaren kon de Kamer kiezen uit drie namen.

De afwezigheid van enige toelichting leidde alleen maar tot grotere opwinding. Die werd nog versterkt toen een GroenLinks-Kamerlid, een fractie die níet in de commissie zat, hardop twijfels uitte over Van Woerkoms geschiktheid. Uit andere fracties klonken ook bezwaren, alleen anoniem.

Een aanvullend gesprek met Van Woerkom bracht de oplossing. Drie Kamerleden, van SP, PvdA en ChristenUnie, spraken donderdagochtend met hem over de ophef. Niet dat het gesprek voor die mensen veel uitmaakte. Joël Voordewind van de ChristenUnie zei na afloop als enige hardop dat hij alsnog niet voor Van Woerkom heeft gestemd.

Dat veel Kamerleden van coalitiepartij PvdA kritisch waren, viel op. Want zij hadden toch zelf iemand in die selectiecommissie, in tegenstelling tot kleine fracties? Het was de onervaren Astrid Oosenbrug. Vanuit de PvdA-fractie werd ze verdedigd; er zaten genoeg ervaren Kamerleden van andere partijen in de commissie die van wanten weten, zoals Ronald van Raak (SP) en Gerard Schouw (D66).

Die selectiecommissie moet de volgende keer anders werken, zoveel is de Kamerleden duidelijk. Mogelijk worden er eisen gesteld aan de mensen die daarin plaatsnemen. Of moet er langer worden doorgepraat tot meerdere sollicitanten bereid zijn uit te komen voor hun kandidatuur, al is de kans daar de afgelopen week niet groter op geworden.