Drie redenen waarom...

Duurzaam voedsel helemaal niet zo populair is

Foto ANP

Spelt-brood is niet aan te slepen. Bijna alle varkens bij de Albert Heijn hebben minimaal een ster. En welke koffie is tegenwoordig niet duurzaam?

Deze week werd de Monitor Duurzaam Voedsel van het ministerie van Economische Zaken en het LEI Wageningen UR gepresenteerd. En ook daar veel positiviteit. “Duurzaam is met afstand de belangrijkste groeimarkt voor onze voedingssector”, aldus staatssecretaris Dijksma.

Maar zó goed gaat het ook weer niet met duurzaam. Drie redenen.

1. Buitenshuis is het bar slecht

Vorig jaar werd er 2,4 miljard euro besteed aan duurzaam voedsel van 11 verschillende keurmerken: een stijging van 10 procent. Dat klinkt aardig, maar die stijging komt vooral op het conto van meer duurzame aankopen bij de supermarkt.

De duurzame consumptie buiten de supermarkt daalt op belangrijke fronten, zoals de catering (-16,7 procent) en zorginstellingen (-32,5 procent). Bij catering is dat volgens André Brouwer, die het onderzoek schreef, te verklaren doordat opdrachtgevers minder willen betalen en cateraars “kennelijk nog geen kans zien het duurzame assortiment net zo slim te vermarkten als de supermarkten doen”.

Bij de zorginstellingen ligt de oorzaak volgens Brouwer vooral aan bezuinigingen in de hele sector. Ook zou er in de zorg nog weinig aandacht zijn “voor de relatie voeding - gezondheid”.

2. Het is lang niet altijd een bewuste keus

https://www.youtube.com/watch?v=TRyDOu0RSvo
“Mensen kiezen steeds bewuster wat zij op hun boodschappenlijstje zetten”, constateert staatssecretaris Sharon Dijksma (EZ). Dat klopt lang niet altijd. Neem de markt voor duurzaam gevangen en gekweekte vis. Die groeide in 2013 met 21,1 procent en dat is goed nieuws.

Maar dat vis het nu zo geweldig doet, komt doordat supermarkten het ASC-vis keurmerk hebben omarmd en er vrijwel alleen nog maar vis met een keurmerk in de schappen ligt, niet omdat de consument daar bewust voor kiest. “Vaak is voeding een verdringingsmarkt”, zegt Brouwer. “Als er meer Beter Leven-vlees verkrijgbaar is, gaat dat ten koste van gangbaar en soms ook tijdelijk ten koste van bijvoorbeeld biologisch vlees.”

3. De verkoop van duurzame koffie en andere dagelijkse boodschappen daalt

In 2011 spraken Economische Zaken en de Nederlandse Vereniging voor Koffie en Thee in een Green Deal nog af dat in 2015 liefst 75 procent van de geconsumeerde koffie in Nederland duurzaam zou zijn. Uit de Monitor blijkt dat het marktaandeel nu op zo’n 20 procent ligt.

Extra teleurstellend omdat koffie zo ongeveer het bekendste product met duurzame alternatieven is. In de cijfers valt op dat de duurzame koffie die in de supermarkt wordt gekocht hard daalt en dat er in de catering (-27 procent) een enorme terugval te zien is in duurzame koffie. Dit is voor het tweede jaar op rij een daling. Het is onduidelijk waarom. De onderzoekers hinten op de goedkopere conventionele koffie.

Een andere opvallend slecht presterende categorie is die van duurzame aardappelen, groente en fruit. Zowel in de supermarkt als daarbuiten (restaurants en hotels daargelaten) werd de duurzame variant ingeruild voor de conventionele. Ook vleeswaren (-10 procent) doen het slecht.

Maar al met al…

Onder de streep stijgt het marktaandeel van duurzaam voedsel toch van 5,6 naar 6,1 procent. Net zoals Dijksma is Brouwer dan ook positief. “Door de crisis letten consumenten nu beter op wat ze kopen en daar profiteert duurzaam van. Omdat duurzaam bovendien past in andere trends zoals gezondheid, kun je spreken van een ontwikkeling die niet meer te keren is.”