10 dingen over D-Day die je misschien niet wist

In Normandië wordt vandaag D-Day herdacht, de geallieerde invasie in West-Europa die precies zeventig jaar geleden plaatsvond. Nrc.next zette vanochtend tien dingen op een rijtje over D-Day die je misschien nog niet wist. Bekijk hier daarnaast historische beelden van zeventig jaar geleden en beelden van dezelfde plek nu.

Amerikaanse militairen bij de landing op Omaha Beach.
Amerikaanse militairen bij de landing op Omaha Beach. Foto Reuters

In Normandië wordt vandaag D-Day herdacht, de geallieerde invasie in West-Europa die precies zeventig jaar geleden plaatsvond. Nrc.next zette vanochtend geïnspireerd door de BBC tien dingen op een rijtje over D-Day die je misschien nog niet wist. Bekijk hier daarnaast historische beelden van zeventig jaar geleden en beelden van dezelfde plek nu.

Tekst Tom Vennink
Fotobewerking David Haakman

  • De term ‘D-Day’ staat voor de eerste dag van een grote militaire operatie. D-Day viel dus niet alleen op 6 juni 1944, maar bijvoorbeeld ook op 7 oktober 2001 toen de Amerikanen Afghanistan binnenvielen. Of op 12 september 1918 toen ze het plaatsje Saint-Mihiel binnenvielen in de Eerste Wereldoorlog – bij die slag zou de term D-Day voor het eerst gebruikt zijn. Dag twee van een operatie heet D+1, de derde D+2, et cetera. De ‘D’ in D-Day staat voor day.

Saint-Aubin-sur-Mer bij Juno Beach, waar Canadese troepen aan land kwamen. Foto Reuters

  • D-Day was bij lange na niet de bloedigste slag uit de Tweede Wereldoorlog. Op D-Day vielen 4.413 doden aan geallieerde zijde, aldus de Amerikaanse D-Day herdenkingsstichting – 2.499 Amerikanen, de rest kwam voornamelijk uit Groot-Brittannië en Canada. De schattingen voor Duitse slachtoffers lopen uiteen van 4.000 tot 9.000. Ter vergelijking: de atoombom op Hiroshima (augustus 1945) eiste in de eerste uren 60.000 tot 80.000 levens. En bij de Slag om Stalingrad (van augustus 1942 tot februari 1943) kwamen naar schatting bijna een miljoen mensen om. Een recenter voorbeeld: bij de aanslagen op de Twin Towers in New York vielen meer Amerikaanse doden dan op D-Day.

Een plein in Trevieres, dichtbij Omaha Beach. Foto Reuters

  • Om beeldmateriaal van de Franse kust te verzamelen, schreef de BBC destijds een wedstrijd uit voor vakantiefoto’s van de Franse kust. Informatie over de stranden was nauwelijks voorhanden. Daarom stuurden de geallieerden mini-onderzeeërs naar de Franse kust. De bemanning zwom ’s nachts naar de kust om monsters van het strand te nemen, zwom terug, sliep in de onderzeeër en begon de volgende dag opnieuw.

Een Franse boer, die 19 was toen de geallieerden aan land kwamen in 1944, poseert op zijn terrein in Les Dunes de Varreville, vlakbij Utah Beach. Foto Reuters

  • De Britse geheime dienst werkte met nepagenten die de Duitsers onjuiste informatie gaven over een invasie. De Duitsers betaalden er ook nog eens veel geld voor, dat weer in het Britse leger kon worden geïnvesteerd. Om de Duitsers te laten geloven dat de invasie niet in Normandië zou plaatsvinden, werd een van de hoogste generaals in Zuid-Oost-Engeland gestationeerd, recht tegenover de kust bij Calais. Op D-Day zaten de meeste Duitse defensietroepen in Calais.

Canadese troepen in de verwoeste stad Rue Saint-Pierre van de Franse stad Caen. Foto Reuters

  • De weersvoorspelling was zo slecht dat de Duitse bevelhebber in Normandië, Erwin Rommel, naar huis ging om zijn vrouw een paar schoenen te geven voor haar verjaardag. Op de dag van de invasie was hij in Duitsland. Voor de geallieerden was het weer aanvankelijk ook te slecht. De invasie stond gepland voor 5 juni, maar moest een dag worden uitgesteld.

Een straat in de de Normandische plaats Carentan. Foto Reuters

  • De grootste invasie over zee was het historisch gezien wel, maar niet over land. Neem de aanval van de Perzische koning Xerxes I op de Grieken in het jaar 480 voor Christus. Een invasiemacht van 2,5 miljoen man, schreef de Griekse geschiedschrijver Herodotus. Moderne historici houden het op ongeveer 300.000 strijders. Hoe dan ook, het was een veel grotere troepenmacht dan de 130.000 man die op 6 juni 1944 de stranden van Normandië bestormden.

Een Duitse bunker bij Omaha Beach vlakbij Saint Laurent Sur Mer. Foto Reuters

  • De Britse minister-president Winston Churchill was bijna zelf de zee opgegaan. Hij kondigde aan dat hij de invasie vanaf zee wilde bekijken, maar werd op het laatste moment van dat idee afgebracht door koning George VI. De koning dreigde dat hij zelf de zee op zou gaan als Churchill niet van zijn plan afzag.

Bernieres Sur Mer. Op Juno Beach landden op D-Day Canadese militairen. Foto Reuters

  • De boten van de invasie waren ontworpen om slachtoffers te redden van een overstroming van de Mississippi in de jaren 20. De ontwerper, Andrew Jackson Higgins, probeerde zijn ontwerp jarenlang aan het Amerikaanse leger te slijten, maar dat wees hem telkens af. Pas vlak voor de oorlog ging het leger overstag.
  • Yang Kyoungjong was waarschijnlijk de bijzonderste soldaat die de geallieerden gevangen namen in Normandië. Kyoungjong was een Koreaan die voor Japan tegen de Sovjets moest vechten. De Sovjets namen hem gevangen en zetten hem in tegen de Duitsers. De Duitsers namen hem ook gevangen en lieten hem vechten tegen de geallieerden. Kyoungjong werd in Normandië voor de derde keer opgepakt en woonde de rest van zijn leven in de VS.

De Britse plaats Weymouth was de vertrekplaatsen van duizenden geallieerden. Foto Reuters

  • Sommige geallieerde parachutisten landden niet zoals gepland in Normandië. In de nacht voor D-Day bleef de Amerikaanse soldaat John Steele met zijn parachute hangen aan de kerktoren van het Franse dorpje Sainte-Mère-Église. Tijdens de slag om het dorpje hing hij machteloos aan de toren. Zijn verhaal is verfilmd in The Longest Day.

Bekijk vooral ook deze vergelijking van beelden van toen en nu bij The Guardian.