Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.

Economie

Waarom is er controverse over Van Woerkom en vier andere vragen

Guido van Woerkom eerder dit jaar op de Keukenhof, waar speciaal voor de ANWB een eigen tulp was gekweekt.
Guido van Woerkom eerder dit jaar op de Keukenhof, waar speciaal voor de ANWB een eigen tulp was gekweekt. Foto ANP / Lex van Lieshout

Hoe werd Guido van Woerkom kandidaat-ombudsman? En waarom ligt hij nu onder vuur? Deze en drie andere vragen.

Wie is Guido van Woerkom?
Van Woerkom is jurist en staat al vijftien jaar aan het roer van de ANWB, de grootste belangenorganisatie voor mobiliteit in Nederland. Hij liet begin dit jaar weten dat hij daar stopt als directeur.

Onze redacteur Juliette Vasterman schreef gisteren in NRC in een profiel van Van Woerkom:

Van Woerkom is een polderfiguur, een man van overleg. Zakelijk en serieus. Goede eigenschappen voor de Nationale Ombudsman, zou je zeggen. Maar ook wordt wel gezegd dat Van Woerkom nooit de controverse opzoekt. Dus de vraag is of hij wel kritisch genoeg is om diepgravend onderzoek te doen en politici en bestuurders op de vingers te tikken. Hij zou juist een trouw bondgenoot van de politiek zijn. En een lobbyist.

Van Woerkom stond op de lijst voor de VVD in Oegstgeest bij de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen.

Waarom is er controverse over Van Woerkom?
Op een congres van wagenparkbeheerders zei Van Woerkom in 2010 dat hij zijn vrouw liever niet met een taxi liet reizen. Omdat er “nog weleens een Marokkaan achter het stuur zou kunnen zitten”. Dat werd de ANWB-directeur niet in dank afgenomen. Hij betuigde spijt.

Vier jaar later lijkt het erop dat zijn spijtbetuiging niet genoeg was. De Marokkaanse gemeenschap heeft afgelopen weekeinde een brief naar alle fractievoorzitters van de Tweede Kamer gestuurd om de benoeming van Van Woerkom tot Nationale Ombudsman tegen te houden.

Het is niet duidelijk of de gewraakte opmerking bij de sollicitatie van Van Woerkom wel of niet ter sprake is gekomen.

Wat doet zo’n Nationale Ombudsman eigenlijk?
De Nationale Ombudsman behandelt klachten van burgers over de overheid. Dat doet hij onafhankelijk en onpartijdig in een team met zo’n 170 medewerkers. De Nationale Ombudsman is een voorziening ‘in de tweede lijn’. Dat betekent dat u met een klacht eerst gebruik moet maken van de klachtregeling bij de overheidsinstantie. Pas als je er niet uit komt, dan kun je de Ombudsman inschakelen.

Foto ANP

Wie benoemt de Ombudsman?
De Tweede Kamer. In totaal solliciteerden dertig mensen op de vacature van Nationale Ombudsman. Daaruit werden vijf kandidaten geselecteerd door de Commissie Aanbeveling Nationale Ombudsman, bestaande uit de vicepresident van de Raad van State, de president van de Hoge Raad en de voorzitter van de Algemene Rekenkamer.

NRC-politiek redacteur Annemarie Kas:

Hun aanbevelingen zijn niet bindend – dat is ook niet mogelijk aangezien de commissie geen rangorde aanbrengt in de kandidaten. Dat is aan de Tweede Kamer zelf. De commissie moet minstens drie mensen aanbevelen. Dit keer waren het er vijf. Met één van die vijf kandidaten heeft de selectiecommissie van de Tweede Kamer geen gesprek gevoerd. Van Woerkom stond wel op het lijstje van door de commissie aanbevolen mensen.

Wat opvalt: de Tweede Kamer heeft dit keer niet publiek gemaakt welke mensen de commissie verder heeft genoemd. Dat gebeurde alle eerdere keren, in 1999, 1987 en 1982, steeds wél. En nu de enige kandidaat van de selectiecommissie van de Tweede Kamer in opspraak is, wordt de rest van dat aanbevelingslijstje des te relevanter.

Hoe nu verder?
Vandaag zou de Tweede Kamer over de benoeming stemmen, maar die stemming is uitgesteld door de controverse over Van Woerkoms voordracht. De PvdA-fractie is verdeeld en wil eerst een gesprek met de ANWB-directeur.

“Gegeven de omstandigheden lijkt het me verstandig dat de voorgedragen kandidaat nog een gesprek krijgt”, zei PvdA-leider Diederik Samsom vanmiddag. Een meerderheid van de Kamer stemde daarmee in. De SP en GroenLinks zijn tegen de benoeming van Van Woerkom.

Ondertussen wil Van Woerkom nog steeds Ombudsman worden. Hij is bereid opnieuw met de Tweede Kamer in gesprek te gaan, zo liet hij vandaag weten, meldt persbureau Novum.

Van Woerkom vanmiddag in een schriftelijke verklaring:

“Ik kan me dit, gelet op de commotie van de afgelopen dagen goed voorstellen, en ben hier uiteraard toe bereid. Ik hoop in dit gesprek over te dragen dat ik nooit iemand heb willen grieven en dat ik het betreur dat ik mensen onheus bejegend heb. Daarbij wil ik graag overbrengen dat ik de Nationale Ombudsman voor alle inwoners van Nederland wil zijn die zonder vooroordelen naar klachten van burgers kijkt.”