Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Verkiezingen

Stemmen in Syrië is pure propaganda

De presidentsverkiezingen morgen in Syrie worden gehouden om Assad een nieuwe termijn te geven. De helft van de bevolking kan niet eens stemmen.

Tienduizenden aanhangers van de Syrische president Bashar al-Assad stroomden vorige week woensdag samen bij hun ambassade in Beiroet. De stoet van personenauto’s, vrachtwagens en bussen, behangen met Syrische vlaggen, zorgde voor een enorme verkeersopstopping in de Libanese hoofdstad. Sommigen lieten hun auto staan en liepen de laatste kilometers om hun stem uit te brengen op hun geliefde leider. „Allah, Syrië, alleen Bashar”, schreeuwden mannen in het stemlokaal.

Syrië houdt morgen presidentsverkiezingen, Syriërs in het buitenland konden vorige week al stemmen. In 43 landen was de ambassade ingericht als stembureau, maar het liep op de meeste plaatsen niet echt storm. Behalve in Libanon.

De enorme toestroom was niet verwonderlijk. De ambassade was het enige stemlokaal voor de naar schatting 1,5 miljoen Syrische vluchtelingen in Libanon. De kiezers waren gemobiliseerd door pro-Syrische groepen, de bussen waren betaald. De beelden zullen bij veel Syriërs het gevoel hebben versterkt dat het tij in de burgeroorlog is gekeerd ten gunste van het regime. En dat is precies wat Assad beoogt.

Zijn herverkiezing zal een demoraliserend effect hebben op de versplinterde rebellen, die al jaren vechten om hem ten val te brengen en de afgelopen maanden in het defensief zijn gedrongen. Met hulp van Hezbollah heeft het regime vrijwel het hele gebied tussen Damascus en de kustprovincie Latakia heroverd. De recente val van Homs, ooit de ‘hoofdstad van de revolutie’, was ook een morele overwinning. Hierdoor kan Assad met nieuwe stelligheid zeggen dat de rebellen geen bedreiging meer voor hem vormen, wat ook steeds meer westerse landen zijn gaan geloven.

Parodie op democratie

De verkiezingen wordt door een groot deel van de wereld gezien als een absurde parodie op democratie. Bijna de helft van de 22 miljoen inwoners die Syrië telde voor de oorlog, zullen hun stem niet kunnen uitbrengen. Drie miljoen Syriërs zijn hun land ontvlucht, nog eens zeven miljoen zijn in eigen land ontheemd, en velen beschikken niet over de juiste identiteitspapieren. Een groot deel van het land is nog altijd in handen van de rebellen. Er zal alleen gestemd kunnen worden in gebieden die onder controle zijn van het regime: Damascus, enkele andere grote steden in het midden van het land en Latakia.

Maar het regime heeft zich met koppige volharding voorbereid op de stembusgang. In steden verschenen grote verkiezingenposters, zelfs in volledig verwoeste wijken, zoals het oude centrum van Homs. Sommige posters tonen Assad in militair uniform, met Hezbollahleider Hassan Nasrallah op de achtergrond, andere benadrukken verzoening en wederopbouw. Zo kan Assad zich presenteren als de enige legitieme vertegenwoordiger van het Syrische volk.

Want niemand betwijfelt of president Assad met een overweldigende meerderheid wordt herkozen voor een derde termijn termijn van zeven jaar. Verkiezingen in Syrië zijn slechts een formaliteit; in 2007 was Assad de enige kandidaat en kreeg hij 98 procent van de stemmen.

Onder de nieuwe grondwet, die vorig jaar werd aangenomen, mogen voor het eerst meerdere kandidaten meedoen. Maar kandidaten moeten wel de afgelopen tien jaar in Syrië hebben gewoond en mogen geen andere nationaliteit hebben, waardoor veel oppositieleden in ballingschap automatisch afvallen. Er hebben zich 24 kandidaten gemeld, van wie er slechts twee zijn goedgekeurd door het Constitutionele Hof. Het zijn onbekende figuren, stromannen van het regime.

Tekenend was het interview dat één van hen, Hassan al-Nouri, aan persbureau AP gaf. Hij had niets dan lof voor de Syrische president. De manier waarop Assad de burgeroorlog aanpakt, toont aan dat hij een „groot leider” is. Het enige puntje van kritiek dat hij over zijn lippen kreeg, was dat ministers in de regering van Assad de economie hebben verwaarloosd.

Het hernieuwde zelfvertrouwen van Assad is een gevoelig onderwerp voor veel Syrische vluchtelingen. Dit wordt treffend geïllustreerd door een discussie die persbureau Reuters optekende in een vluchtelingenkamp in Libanon. Toen Mohammed Jumaa, een 31-jarige man uit Homs, zei dat een meerderheid van de Syriërs Assad nu steunt, werd hij abrupt afgekapt door een andere vluchteling.

„Waar heb je dat vandaan? Heb je dat gehoord van Sana?”, zei hij, verwijzend naar het staatspersbureau.

Jumaa, enigszins van zijn stuk gebracht: „Nou, dat zien we wel als de verkiezingen...”

„Welke verkiezingen”, schreeuwde de man. „Waarom zou iemand gaan stemmen?”

„Of je nu wel of niet gaat stemmen, Assad is de president”, zei Jumaa. „Dat weten we allebei, of niet dan. Dat bedoel ik. Het is voorbij.”