Beperkte sancties voor specialisten tandheelkunde

Twee Groningse professoren tandheelkunde lieten in wetenschappelijke artikelen hun aandelen in een merk mondwater onvermeld. Het zou hierbij zijn gegaan om „onbedoelde vergissingen”.

De hoogleraren tandheelkunde Edwin Winkel en Arie Jan van Winkelhoff hebben zich schuldig gemaakt aan schending van de wetenschappelijke integriteit. De hoogleraren hebben op advies van de Commissie Wetenschappelijke Integriteit (CWI) van de universiteit een waarschuwing of berisping gekregen. Dat heeft het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) deze week bekend gemaakt.

De specialisten op het gebied van slechte adem hadden volgens de universiteit in 2013 in een artikel over mondspoelmiddelen in International Journal of Dental Hygiene (IJDG) moeten melden dat zij via hun bedrijf Laboral International een aandelenbelang (50 procent) hebben in Dentaid Benelux, een dochterbedrijf van de producent van een van de geteste mondspoelmiddelen.

Winkel en Winkelhoff hebben intussen op eigen initiatief in IJDG en in Journal of Clinical Periodontology (JCP) correcties gepubliceerd waarin ze stellen dat ze hun aandelenbelang „per ongeluk” niet hadden gemeld bij artikelen over onder meer een Dentaid-product. Het zou gaan om „onbedoelde vergissingen”.

De hoofdredacteuren van de twee wetenschappelijke tijdschriften wijdden een commentaar aan de zaak, waarin ze wijzen op de noodzaak om (potentiële) belangenverstrengeling te melden. „We zijn collectief afhankelijk van deze complete openheid, omdat we anders de integriteit van onze wetenschap ondermijnen, en, uiteindelijk, de validiteit van toekomstige behandelingen van hulpbehoevende patiënten”, aldus JCP-hoofdredacteur Maurizio Tonetti.

De zaak heeft geen gevolgen voor de leerstoel van Winkel, die zijn oratie uitstelde vanwege het onderzoek. Bij de instelling van de bijzondere leerstoel van de Stichting Nederlandse Vereniging voor Parodontologie zijn de juiste procedures gevolgd, stelt het UMCG. NRC Handelsblad meldde in oktober dat de leerstoel wordt gesponsord door de Kliniek voor Parodontologie Amsterdam, waarin Winkel maat is. Dit is bij de lancering niet bekend gemaakt.

Het UMCG liet ook een intern feitenonderzoek uitvoeren, waarbij KPMG is ingeschakeld. Daarbij zijn de harde schijven van de hoogleraren en van twee afdelingshoofden in beslag genomen. Uit het onderzoek bleek dat de hoogleraren hun aandelenbelang wel intern hadden gemeld, maar niet volgens de geldende procedures hadden laten vastleggen. Daarop heeft de Raad van Bestuur hen „aangesproken”. Volgens het CWI-advies was hoofd van het Centrum voor Tandheelkunde en Mondheelkunde (CTM) prof. dr. Frank Abbas op de hoogte van het aandelenbelang, wat hij in oktober 2013 ontkende tegen deze krant. Of de zaak consequenties heeft voor Abbas wil de woordvoerder van het UMCG niet zeggen.

Het ziekenhuis wil naar aanleiding van deze zaak medewerkers bewuster te maken van de regels voor wetenschappelijke integriteit, vooral over nevenwerkzaamheden en zakelijke belangen van medewerkers.