Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.

Bankier én sociaal, het kan dus wel

De sociaal intrapreneur probeert een bedrijf duurzamer en socialer te maken // Marijn Wiersma werkt bij een bank // Ze bedenkt oplossingen voor een gezonder financieel systeem

Marijn Wiersma: „Niemand kwam met concrete oplossingen.”
Marijn Wiersma: „Niemand kwam met concrete oplossingen.” Foto Niels Blekemolen

Ze werkte jarenlang in Afrika en Zuid-Amerika met aidspatiënten en schoolkinderen. Nu heeft antropoloog Marijn Wiersma (44) uit Leiden een baan bij een bank. Haar werkgever, ontwikkelingsbank FMO, investeert in grote bedrijven en banken in ontwikkelingslanden. Hier kan ze haar missie voortzetten: de wereld ten goede veranderen.

Tijdens de financiële crisis wilde Wiersma met negen bankiers (van onder meer Triodos en ABN Amro) het gedrag van banken veranderen. „Iedereen praatte over de banken, behálve bankiers.” Samen richtten ze Fier op, een club met als lijfspreuk ‘dienend, duidelijk, duurzaam en divers’. Op hun eerste discussieavond kwamen tweehonderd bankiers en bankbestuurders af.

Marijn Wiersma is een wervelwind. Ze is energiek, praat snel en lacht veel. Bij FMO staat ze bekend om haar onconventionele manier van werken. Ze bevraagt de normale gang van zaken, verbindt mensen, zoals dat heet, en stapt altijd direct af op de hoogste baas. Het lukte haar om banken in ontwikkelingslanden sociale en milieuaspecten te laten meewegen in het kredietproces. Iets wat nog niet eerder was gedaan.

Al snel ging Fier voor Wiersma niet snel en radicaal genoeg. „De CEO’s kwamen steeds keurig opdraven, maar niemand kwam met concrete oplossingen.” Veel bankiers vonden dat er dingen anders moesten, ze wisten alleen niet hóé. Dus begon Wiersma met een studievriend in 2011 het platform Bank of the Future, waar mensen van binnen en buiten de bankenwereld nadenken over dat soort oplossingen. Zo is er een vereniging van kredietunies opgericht: coöperaties van ondernemers die elkaar geld lenen en daar samen over beslissen.

Altijd maar aan het innoveren

Wat Marijn Wiersma doet, wordt sociaal intrapreneurschap genoemd. Mensen zoals zij gebruiken de kennis, middelen en infrastructuur van hun bedrijf voor groene of sociale oplossingen. Vaak doen ze dit naast hun eigenlijke functie en los van de kernactiviteiten van het bedrijf. Zo bedacht een manager bij Vodafone UK het mobiele betaalsysteem M-Pesa, dat in 2007 in Kenia werd gelanceerd en nu meer dan 17 miljoen gebruikers kent. Door M-Pesa hoeven mensen uit sloppenwijken niet meer uren te lopen naar een bank en kunnen mensen die in de stad werken makkelijk en veilig geld overmaken aan hun familie op het platteland. Het indirecte, maar grote voordeel voor Vodafone is een enorme extra klantenkring.

Het is nu Wiersma’s functie bij FMO om innovaties te bedenken die inspelen op de veranderende financiële wereld. Ze is vaak op pad om te praten met mensen van buiten de bankenwereld en erachter te komen hoe andere bedrijven een cultuuromslag hebben gemaakt. „Ze worden er soms gek van dat ze niet weten waar ik ben”, weet Wiersma van haar collega’s.

Wat dóét ze nou eigenlijk?

Lid van de Raad van Bestuur van FMO Linda Broekhuizen is een van de mensen die Wiersma steunt en haar laat experimenteren. De bestuurder moet weleens aan collega’s uitleggen wat Wiersma nou eigenlijk doet. Regelmatig probeert ze Wiersma’s ideeën concreet te maken. „Marijn krijgt weleens de kritiek dat ze haar initiatieven nooit afmaakt. Als ze iets bedenkt waar FMO mee door wil, koppel ik haar aan een collega die het proces begeleidt en het uiteindelijk overneemt. Dat voelt voor haar soms als een stap terug, maar zo betrek ik haar ideeën wel bij onze core business.”

Het hebben van een voortrekkersrol kan zwaar zijn. Wiersma: „Ik zeg per definitie ja op alles, waardoor ik vier jaar geleden crashte.” Na een paniekaanval en een black out móést ze een stap terug doen. „Het heeft een half jaar geduurd voordat ik er weer bovenop was.”

Intussen is Wiersma weer druk met haar nieuwste project, waarvoor FMO samenwerkt met Nederlandse sociaal ondernemers die winstgevende duurzame producten maken. Over een paar weken gaat ze met hen naar Kenia en Zambia. „We willen in ontwikkelingslanden op grote schaal duurzame producten bieden waar mensen iets aan hebben.”

Zoals lampen op zonne-energie die niet duurder zijn dan de kerosinelampen die veel mensen nu gebruiken. „We onderzoeken of we de hele productieketen kunnen financieren.”