Signaal van groeiend antisemitisme?

Bij een schietpartij bij het Joods Museum in Brussel vielen dit weekend vier doden. Er zijn geen twijfels over het antisemitische motief van de actie, wel veel vragen. De Belgische politie gaf gisteravond beelden vrij van de dader.

Ook twee dagen na de dodelijke aanslag op sabbat op het Joods Museum van België in hartje Brussel zoekt België nog naar verklaringen. Hoewel er geen twijfel is over het antisemitische motief van de actie, zijn er veel vragen. Letterlijk: de Belgische politie gaf gisteravond beelden van bewakingscamera’s vrij van de dader in de hoop dat getuigen zich melden met meer informatie.

Op de beelden is te zien hoe de nog steeds voortvluchtige man, met een zwarte pet op en een lichtblauw overhemd aan, zaterdag vlot en doelgericht te werk gaat. Om tien voor vier ’s middags loopt hij naar het Joods Museum in de Minimenstraat in het centrum van Brussel. Soepel pakt hij een schoudervuurwapen met uitklapbare kolf uit een sporttas en van dichtbij schiet hij vier mensen neer. Hij richt op hun hoofden.

Drie mensen – een Israëlisch stel en een medewerker van het museum – overlijden ter plekke. Een vierde slachtoffer – ook een medewerker van het museum – zal een dag later bezwijken in het ziekenhuis. Twintig seconden duurt het, dan loopt de man gehaast weg. Hij zou volgens de politie alleen hebben gehandeld.

Israëlische vlag

Op zondagmiddag, ruim twintig uur later, is rabbijn Menachen Margolin, directeur van de Europees-Joodse vereniging, naar het museum gekomen. Naast hem op de grond liggen bloemen en kaarsen, verder een enkele Israëlische vlag. Op de deuren zit een sliert blauwe tape.

Margolin vertelt dat het drama voor hem de bevestiging is dat politie, politiek en samenleving te weinig doen tegen het groeiende antisemitisme in Europa.

Margolin: „Dit is niet alleen een Belgisch probleem. Dit weekend werden twee Joden bij een synagoge in Frankrijk aangevallen. Regeringen doen te weinig.”

Rabbijn Margolin zegt zich als Jood nooit helemaal veilig te voelen in Brussel. „Ik ga ’s avonds laat de straat niet meer op.”

Michael Freilich, hoofdredacteur van Joods Actueel, is het daarmee eens: „Er is een voedingsbodem voor antisemitisch geweld. Het is normaal geworden dat sommige mensen overgaan tot het gebruik van geweld.”

Freilich wijst op een demonstratie, begin mei, georganiseerd door het parlementslid Laurent Louis. Die nodigde verschillende bekende Franse antisemieten uit, onder wie ook de omstreden komiek Dieudonné. Louis zelf is openlijk anti-zionist. Freilich: „Mensen kunnen zich te veel permitteren. Er is ophitsende taal op internet, Jodenkritiek is bon ton. Radicalisering begint met speeches en eindigt met geweld.”

Stilteprotest

Freilich is ervan overtuigd dat een „moslimextremist” de aanslag heeft gepleegd. Kandidaat voor het Vlaams Belang Sam Van Rooy denkt hetzelfde. Hij vermoedt dat de politie informatie over de identiteit van de dader verzwijgt om de verkiezingen op zondag niet te verstoren.

Het vrijzinnige Centre d’Action Laïgue (CAL) houdt zondagmiddag voor het Paleis van Justitie in Brussel een stilteprotest. Ondanks de Europese en nationale verkiezingen van vandaag komen voorzitters van verschillende politieke partijen, evenals de minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders.

Tussen de honderden aanwezigen klinken nuancerende woorden. Organisator en de voormalige socialistische politicus Pierre Galand zegt bijvoorbeeld: „Dit is een criminele activiteit met antisemitische kenmerken.” Hij signaleert geen toenemende Jodenhaat. Het stilteprotest is evenwel een signaal aan maatschappij en politiek. Galand: „Als verantwoordelijke burgers zeggen we hier: dit willen wij niet. Of het nou een rechts-extremist is of een jihadist, laat ons alert zijn op de gevolgen.”

Julien Dubinsky (30) woont in de buurt van het museum. Hij is even langsgelopen om zijn joodse geloofsgenoten te eren. Nooit heeft hij in Brussel agressie ervaren. Nu zegt hij: „Ik ben verdrietig en een beetje bang. Het is voor het eerst dat ik me onzeker voel in mijn eigen stad.”