Huilen om brand in kunstacademie

Verwoest pand Mackintosh is zelf een kunstwerk: uitgeroepen tot het mooiste Britse gebouw van na 1800

Boven: Brandweerman bezig met het blussen van de brand in Glasgow School of Art, afgelopen vrijdag.Linksonder: het interieur van de nu verwoestebibliotheek. Rechtsonder: het gebouw voor de brand.
Boven: Brandweerman bezig met het blussen van de brand in Glasgow School of Art, afgelopen vrijdag.Linksonder: het interieur van de nu verwoestebibliotheek. Rechtsonder: het gebouw voor de brand. foto’s AFP / Getty / dalbera

Net als vele huidige en oud-studenten barstte televisiepresentator Muriel Gray vrijdagavond in huilen uit toen ze de brand zag. De vlammen kwamen uit het dak van de beroemde Glasgow School of Art. „Dit is een verwoestende klap”, zei Gray, lid van de raad van bestuur van de school, tegen Schotse media.

Want de ‘Mac’ is meer dan een kunstacademie. Het gebouw uit 1909, ontworpen door de Schotse architect en ontwerper Charles Rennie Mackintosh, is zelf een kunstwerk. Het is het beste voorbeeld van Art Nouveau in het Verenigd Koninkrijk.

Zaterdag bleek na een eerste inspectie dat de bibliotheek, inclusief alle door Mackintosh prachtig ontworpen boekenkasten, tafels en stoelen, volledig is verwoest. Ze was, zoals rondleidende studenten altijd zeiden, „het kunstwerk in het kunstwerk”. Dankzij de hulp van bouwkundigen van de gemeente Glasgow, die vrijdag de brandweer met plattegronden bijstonden, konden het trappenhuis, de bestuurskamer en studio’s grotendeels worden gered.

Ook zo’n 70 procent van het werk van studenten, die komende week hun eindexamententoonstellingen zouden houden, is bewaard gebleven, evenals het archief met werk van oud-studenten. De meeste Schotse kunstenaars studeerden aan de Glasgow School of Art. Drie van de vier genomineerden voor de Turner Prize van dit jaar, de belangrijke Britse prijs voor moderne kunst, gingen er naar toe. Net als onder andere acteurs Peter Capaldi (Dr Who) en Robbie Coltrane (Harry Potter), basgitaarspeler Bob Hardy uit de band Franz Ferdinand, en Turner Prize-winnaars Simon Starling, Douglas Gordon en Martin Boyce.

Ook Charles Rennie Mackintosh (1868-1928) studeerde aan de Glasgow School of Art. In 1897, nadat hij was doorgebroken als architect en onder meer een redactie voor de Glasgow Herald had ontworpen, werd hij gevraagd een nieuwe academie vorm te geven. In 2009 werd het door de Royal Institute of British Architects uitgeroepen tot het mooiste Britse gebouw van na 1800.

De brand ontstond vrijdag rond lunchtijd in de kelder. Studenten vertelden Schotse media dat een kunstwerk van schuimrubber tegen een filmprojector zou hebben geleund. Ook zou er geen sprinklerinstallatie zijn geweest. Dat is niet door de brandweer bevestigd. De politie doet onderzoek naar de oorzaak van de brand.

Directeur Tom Inns zei gisteren tegen de Scotsman on Sunday „optimistischer” te zijn dan vrijdag dat het gebouw opnieuw gebruikt kan worden. Muriel Gray schrijft in een verklaring op de website van de Glasgow School of Art: „Mackintosh is niet beroemd vanwege zijn werk met bijzondere materialen, het is zijn visie die bijzonder is. Ik ben er van overtuigd dat we wat verloren is gegaan, zo getrouw mogelijk kunnen recreëren.” Zowel de Britse als de Schotse regering hebben geld beloofd, net als honderden oud-leerlingen.

De lessen gaan gewoon door. In maart werd een moderne dependance tegenover de Mac geopend. Hoewel dit Reid-gebouw, ontworpen door Steven Holl Architects, onlangs door de Architects’ Journal werd uitgeroepen tot gebouw van het jaar, concludeerde de recensent van The Daily Telegraph: „De teleurstelling over het Reid-gebouw benadrukt alleen maar hoe briljant Charles Rennie Mackintosh was.”