Dreun

‘Zo vaak gebeurt er niet wat spannends in Nederland’, verkondigde een verslaggeefster van de Franse persdienst AFP afgelopen donderdag tegenover een journalist van de Volkskrant. Met een flinke groep buitenlandse journalisten was ze naar café Nelson in Scheveningen afgereisd om getuige te zijn van de aangekondigde zegetocht van de PVV. Dat pakte anders uit – onmiddellijk na de eerste prognoses joeg het bericht van Wilders’ Waterloo door de media: opmars gestuit, dreun gekregen, anti-Europese retoriek afgestraft, Schlappe für Rechtspopulisten in Niederlanden. Guy Verhofstadt wreef op Twitter haastig zout in de wonden: „NL heeft vóór Europa gekozen. Verhaal van angst en terugtrekken achter de dijken is afgestraft.”

Zou het? De opkomst was bedroevend als vanouds, de PVV verloor wellicht twee zetels, maar veel andere partijen zijn inmiddels op z’n minst eurosceptisch te noemen. Zelfs D66, waar de liefde voor Europa de afgelopen decennia even blijmoedig als blind is geweest, voelt zich de laatste tijd geroepen te zeggen dat dít Europa eigenlijk niet is wat we gewild hebben. „Nederland is niet eurofieler geworden”, probeerde Wilders nog tijdens zijn ultrakorte toespraak in café Nelson.

Hij heeft gelijk, denk ik – onderzoek laat hetzelfde zien. Het politiek elan voor Europa als positief ideaal is een beverig vlammetje, de liefde voor Europese instituties vrijwel non-existent, de euro steekt steeds meer mensen als een graat in de keel.

Dus wat is er nu precies afgestraft? Waar is die dreun terechtgekomen?

Vorige week stond in De Groene Amsterdammer een stuk van Koen Haegens over de worsteling van eurocritici – er viel van alles tegen de huidige EU in te brengen, maar als je dat te hard deed, klonk jouw stem al snel in het koor van Wilders en zijn nieuwe vrienden. En in dat kamp staat scepsis gelijk aan haat, kritiek gelijk aan paranoia en hervormingsdrang gelijk aan destructie. Wie wil daarbij horen? Bovendien zijn er in de aanloop van deze verkiezingen heel wat maskers afgegaan: je kunt een zwartboek vullen met voorbeelden van schaamteloos racisme en infantiel nationalisme – van de UKIP-kandidaat die de Engelse zwarte komiek Lenny Henry na een pleidooi voor meer diversiteit in de media toevoegde dat als Henry zwarten wilde zien, hij maar in een zwart land moest gaan wonen – via de zwarte minister die in Frankrijk verketterd werd omdat ze het volkslied niet had meegezongen en de anti-Europese Lega Nord die vond dat opnieuw een zwarte minister maar eens moest ondergaan hoe het voelde om verkracht te worden – helemaal tot aan Wilders’ vriend Filip de Winter die roept dat het probleem niet de vergrijzing van de samenleving is, maar de „verbruining” en Wilders’ eigen „minder, minder” en het onvermoeibare verschijnsel Thierry Baudet, die de EU tot „bezettingsmacht” uitriep. En, ik vergat het bijna, daar was Jean-Marie Le Pen, kandidaat voor Front National, die na een omhelzing met zijn smetvrije dochter tijdens een verkiezingsbijeenkomst verkondigde dat het ebolavirus de oplossing was voor immigratieproblemen.

En dan hebben we hier nog de gefnuikte bestseller van het huisintellect van de PVV, Martin Bosma. Zijn manuscript over de benarde blanken van Zuid-Afrika en het nieuwe racisme van de zwarten daar als blauwdruk voor de nakende ondergang van Nederland werd – tot opluchting van Wilders – afgekeurd door de uitgever. Jammer, want het lijkt me opnieuw een schoolvoorbeeld van hoe wat zich wil voordoen als een noodzakelijke correctie op het rooskleurige geloof in een wereld vol blije kosmopolieten, allang is ontaard is in de klassieke haat en paranoia van de zwartste reactie – met onversneden racisme als grondtoon.

Geen wonder dat De Telegraaf zich walgend van Wilders heeft afgekeerd. Nu zijn anti-Europa-hetze hem alleen verlies heeft opgeleverd, en er ongetwijfeld nieuwe muiterij dreigt in zijn uitgedunde gelederen, zal er vast nog meer tijd- en geldverslindende politieke operette volgen – het drama van Wilders heeft geen uitgang.

Maar die dreun, die heeft hij dus vooral zichzelf verkocht. Deze verkiezingsuitslag laat niet zien dat het Europese project zoveel nieuwe vrienden heeft gekregen. Integendeel, ze laat vooral zien hoeveel vijanden Wilders heeft. Dit keer kon je stemmen tegen de Europa-haat. Zondag blijkt of dat gevoel meer mensen heeft verenigd. Maar dat het een breed gedragen, nieuw elan voor Europa toont, zoals Verhofstadt ons wil doen geloven, lijkt me een misvatting.