Belangrijk en gevaarlijk

Ongewoon kaal hebben we in deze bijlage het verhaal van Ellen de Bruin over zelfmoord geïllustreerd. En ook nog met waarschuwende teksten.

Expres.

Want verhalen over zelfmoord kunnen gevaarlijk zijn, vooral omdat ze bij een (klein) deel van de lezers de indruk kunnen wekken dat zelfdoding een mogelijke oplossing voor hun problemen kan zijn: ‘kennelijk is het normaal’.

Vroeger werd zelfmoord doodgezwegen, niet om navolging te voorkomen maar omdat het een religieus taboe was. Die tijd is voorbij, en het is goed dat er over zelfmoord gesproken en nagedacht kan worden. Maar het copycat effect – de navolging van het voorbeeld – bestaat.

De laatste jaren zijn er daarom steeds meer richtlijnen voor journalisten gekomen, die er allemaal op neerkomen dat sensationele details moeten worden vermeden. Het stijlboek van NRC Handelsblad zegt bijvoorbeeld: ‘betracht terughoudendheid bij de presentatie van verhalen over zelfmoord, en in het vermelden van details over de wijze waarop zelfmoord is gepleegd.’

Sommige Vlaamse kranten geven standaard een verwijzing naar hulpverlening. Ook in Nederland bestaat een hulpdienst voor mensen die niet meer weten hoe ze verder moeten: 113online. Hun leuze is: ‘Zelfmoord? Praat erover’. (bel 0900 0113 of ga naar www.113online.nl)

Overdreven? Zoals in het stuk verderop in de bijlage wordt uiteengezet is er nog een wereld te winnen op het gebied van zelfmoordpreventie.

Natuurlijk is er een filosofisch debat mogelijk over vrijheid van handelen en eigen wil. Maar als – zoals Damiaan Denys in het artikel zegt – 90 procent van de zelfmoorden uit psychiatrische stoornissen voortkomen, is dat debat niet de belangrijkste kwestie. De soms als moedig en weloverwogen geroemde zelfmoord van Seneca was in werkelijkheid executie op bevel van keizer Nero. De wijsgeer mocht alleen de eer aan zichzelf houden.

De werkelijkheid is altijd ingewikkelder en moeilijker dan in geïdealiseerde verhaaltjes wordt verteld.