Leger zet Thailand snel naar z’n hand

Generaal Prayuth grijpt de macht, maar de grote vraag is hoe hij de politieke stabiliteit in het land denkt te herstellen.

Een Thaise militair loopt niet ver van het regeringshoofdkwartier in Bangkok langs boeddhistische bedelmonniken.
Een Thaise militair loopt niet ver van het regeringshoofdkwartier in Bangkok langs boeddhistische bedelmonniken. Foto Reuters

Colonnes legerjeeps met gewapende militairen rijden langs de verlaten straten van Bangkok. Soldaten met machinegeweren bewaken kruispunten. Televisiezenders tonen nog slechts de emblemen van de strijdkrachten en laten patriottische liederen horen. Een paar uur nadat generaal Prayuth Chan-ocha de burgerregering van interim-premier Niwatthamrong Boonsongpaisan opzijschoof, heeft het leger razendsnel het Thaise openbare leven naar zijn hand gezet.

Alleen essentieel vervoer, zoals reizigers van en naar het vliegveld, mogen vooralsnog tussen tien uur ’s avonds en vijf uur ’s ochtends de weg op. Niet alleen in Bangkok maar ook op feesteilanden als Phuket wordt de avondklok gehandhaafd. Kroegen sluiten vroeg, eetstalletjes liggen er verlaten bij op foto’s die teleurgestelde toeristen op internet zetten.

Juntaleider Prayuth vat de taak die hij zichzelf gesteld heeft – herstel van de orde – serieus op. Om half vijf gistermiddag werd het hem duidelijk dat de aanhangers van de Pheu Thai-partij van Yingluck en Thaksin Shinawatra en de tegenstanders, aangevoerd door demonstratieleider Suthep Thaugsuban en politicus Abhisit Vejjajiva, geen zin hadden in een compromis.

Harde hand

Prayuth had de kampen dinsdag met harde hand naar de onderhandelingstafel gedirigeerd, maar ook die poging bleef vruchteloos. En dus pleegde de generaal een staatsgreep, de twaalfde uit de moderne Thaise geschiedenis. In plaats van de democratisch gekozen regering, leidt de Nationale Raad voor Vrede en Ordehandhaving, een college van vijf hoge militairen die zichzelf hebben benoemd, Thailand.

Toen militairen gisteren aan het einde van de onderhandelingsdag bij het hoofdkwartier van het leger journalisten naar achteren duwden, kreeg de wereld door dat er een staatsgreep gaande was. De pers dacht naar binnen te mogen voor een persconferentie. Onmiddellijk werden de onderhandelaars van voor- en tegenstanders van de regering in donkere auto’s afgevoerd en vastgezet.

Vandaag meldde ook de voormalige premiers Niwatthamrong en Yingluck Shinawatra zich bij het leger. Het is onduidelijk of ze zijn gearresteerd. Wel heeft de junta Yingluck en leden van haar machtige familie verboden het land te verlaten.

De machtsgreep van het leger heeft een bijzonder effect: het is in maanden niet zo kalm geweest. Voor het eerst in meer dan 200 dagen is er geen protest in Bangkok. De protestkampen zijn afgebroken, de demonstranten huiswaarts gekeerd.

Als de zon op komt en de avondklok verstrijkt, verdwijnen de militairen. Je kan uren door Bangkok lopen en geen soldaat tegenkomen. Zakenlieden haasten zich in vertrekkende metro’s. Koks snijden eieren en hakken groenten bij straatstalletjes ter voorbereiding op de lunch. Bij een ziekenhuis staan Indiase vrouwen met hun infuuszakjes op de stoep te genieten van de ochtendzon. Staatsgreep of niet, ook het medisch toerisme gaat gewoon door. Prayuth lijkt te beseffen hoe ver hij kan gaan zonder de gewone Thai tegen zich in het harnas te jagen.

Fluitende vogels

Lumpini park, de afgelopen tijd het onderkomen van de protestbeweging tegen de regering, is leeg en opgeruimd. In plaats van luid gejoel en schallende toespraken, fluiten er vogels. Weg zijn de kraampjes die aan demonstranten stickers, vlaggetjes, buttons, fluitjes en shirts verkochten.

Prayuth en zijn kompanen zijn er door de golf van aanhoudingen vooralsnog in geslaagd een gewelddadige tegenreactie te voorkomen. Militante sympathisanten van de Shinawatra’s zouden met duizenden vanuit het noorden naar Bangkok afzakken om te vechten voor hun leiders. Maar tot nu toe is het stil. Zo’n 70 studenten die in Bangkok met zelf geschreven A-4’tjes tegen de coup protesteerden, mochten hun gang gaan van het leger.

Maar de junta moet niet worden onderschat. Prayuth heeft zichzelf tot tijdelijk premier benoemd en bezit zo haast onbeperkte macht. Ook wordt zo de zoveelste premier van Shinawatra-huize ten val gebracht. Thaksin werd in 2006 door de militairen naar huis gestuurd. Zijn zus Yingluck is door rechters deze maand op omstreden wijze uit haar functie gezet. Haar opvolger Niwatthamrong hield het drie weken vol. Eens moet de maat vol zijn voor de miljoenen Thai in het noorden die de Shinawatra’s loyaal blijven steunen.

Hoe vaak zij hun stem ook uitbrengen, steeds weer wordt hun keuze tenietgedaan door rechters en generaals in Bangkok. Eens zullen zij het niet meer pikken dat hun democratisch recht door bestuurders, rechters en militairen in Bangkok niet serieus genomen wordt. Wellicht dat zij zelfs voor het leger en generaal Prayuth niet bang zijn.