Auto’s vervuilen minder, maar dat kost de schatkist te veel

Het is verheugend nieuws: de uitstoot van CO2 (kooldioxide) door nieuwe auto’s in Nederland lijkt tussen 2001 en 2012 flink gedaald. Van 174 naar 118,5 gram gram per kilometer. Sinds 2009 is de uitstoot in Nederland lager dan het gemiddelde van de Europese Unie. In de vorige eeuw nam de vervuiling juist jaarlijks toe. Het beleid van achtereenvolgende kabinetten lijkt dus te werken. Maar er hangt een prijskaartje aan. En dat prijskaartje vertoont een bedrag dat te hoog is, afgezet tegen het behaalde resultaat.

Dit blijkt uit becijferingen die de Algemene Rekenkamer gisteren publiceerde. De aanschaf van schonere, nieuwe auto’s wordt fiscaal gestimuleerd. Dat heeft de schatkist volgens een schatting van het ministerie van Financiën in de periode 2007-2013 5,2 miljard aan belastinginkomsten gescheeld. Dat komt neer op 1.000 euro per vermeden ton CO2-uitstoot. Maar vermoedelijk is deze kostprijs nog hoger. Want de berekende daling van de uitstoot is gebaseerd op testresultaten van de nieuwe auto’s. De praktijk wijst uit dat hun emissie 35 procent hoger kan zijn dan de testen lieten zien.

Maar ook 1.000 euro per ton uitstoot is al een bedrag dat doelmatiger had kunnen worden besteed. Bijvoorbeeld door het uit te geven aan woningisolatie of het stimuleren van het gebruik van duurzame energie zou de milieuwinst in de vorm van verminderde CO2-emissie aanzienlijk groter zijn geweest. En daar gaat het toch om. Bovendien zou het dan een reductie van de binnenlandse uitstoot zijn die blijvend is. Van de hybride auto’s die in 2008 in Nederland waren gekocht, waren er namelijk vier jaar later 3.700 geëxporteerd.

Milieubeleid is het effectiefst als het op internationaal niveau wordt gevoerd, dus ook Europees. De bindende eisen die Europa stelt aan de fabricage van auto’s hebben effect; de uitstoot is ook in andere landen verminderd. Verplichte voorschriften voor de autofabricage zijn, zowel op het gebied van veiligheid als het milieu, uiteraard de beste methode om de beoogde doelen te bereiken. Europa kent normen voor de CO2 -uitstoot (130 gram per kilometer in 2012, 95 gram in 2021), die Nederland niet streng genoeg waren. Maar een aanscherping ervan stuitte op bezwaren van de Europese lidstaten met een omvangrijke auto-industrie, Duitsland en Frankrijk dus. Nederland besloot dan maar zelf via fiscale prikkels te trachten de uitstoot extra te beperken (net als Denemarken en Zweden.)

De disbalans tussen de kosten voor de schatkist en de baten voor het milieu toont aan dat achtereenvolgende kabinetten in de valkuil van de goede bedoelingen zijn getuimeld. Een betere besteding van de beschikbare miljarden kan het milieu ten goede komen en de Belastingdienst van een al te fijnmazig systeem afhelpen.