Maak het makkelijker voor iedereen

De brief over de Belastingdienst die staatssecretaris Wiebes (Financiën, VVD) maandag naar de Tweede Kamer stuurde, maakt één ding duidelijk. De slogan van de dienst, ‘leuker kunnen we het niet maken, wel makkelijker’, ging allerminst op voor de eigen medewerkers. De Belastingdienst is vastgelopen in fiscale complexiteit en dat is niet in de laatste plaats te wijten aan de gevolgen van politieke besluitvorming. Dat is een andere boodschap die valt te destilleren uit de brief van Wiebes: zijn voorgangers en de Kamerleden hebben het de dienst onmogelijk gemaakt efficiënt te functioneren. Een zin als: ‘De leidende gedachte is dat de Belastingdienst beter gaat functioneren als hij niet meer aanhoudend voor ondoenlijke opgaven wordt gesteld’, kan moeilijk anders worden verstaan.

Juist nu doet zich bij de Belastingdienst een akkefietje voor dat kenmerkend lijkt. Er zijn, waarschijnlijk 30.000, brieven verstuurd naar burgers aan wie wordt gemeld dat hun huur- of zorgtoeslag over 2007 (!) wordt teruggevorderd. Op zijn website laat de dienst weten dat die brief een vergissing is, dat dit ook geldt voor eventuele vervolgbrieven en dat er nog een excuusbrief op komst is.

Dit kan het gevolg zijn van een al te groot vertrouwen in automatisering: fouten die zichzelf repeteren. Het „robuuster” maken van werkprocessen die met ICT worden ondersteund, is dus een van de maatregelen die de staatssecretaris in gang heeft gezet. ‘Als we niet ingrijpen zullen zich steeds vaker problemen voordoen, waar steeds bredere groepen belastingbetalers last van krijgen’, schrijft Wiebes. Een ander ‘spoor’ dat hij wil volgen is het bijstellen van wat er van de Belastingdienst te verwachten valt: niet te veel dus. Die mededeling geldt ook alvast voor de lopende reorganisatie: het zal nog jaren duren voordat die tot resultaten zal leiden.

De staatssecretaris predikt dus realisme in zijn soms opvallend persoonlijk getoonzette brief, waarin hij gewag maakt van gesprekken die hij bij de tramhalte voerde. Politiek het meest pikant is zijn stellige oproep om het fiscale systeem te vereenvoudigen (‘Wie nu nóg een complexiteit zou willen toevoegen aan de autobelastingen, mag wel een goede loodgieter meenemen.’) Dat is weliswaar een verzuchting die wel vaker wordt geslaakt en die ook al menigmaal tot de politieke voornemens heeft behoord, in de praktijk komt er weinig tot niets van terecht. Zie de problemen waarvoor het toeslagensysteem heeft gezorgd. Niets is zo politiek als de fiscaliteit.

Het kabinet van VVD en PvdA buigt zich al over een mogelijke herziening van het belastingstelsel, het ontving daarover een advies van de commissie-Van Dijkhuizen. Laat het uitgangspunt daarbij zijn: maak het makkelijker, voor iedereen.