Dit is een artikel uit het NRC-archief
Bekijk hele krant

NRC Handelsblad

Politie, recht en criminaliteit

Je hebt allerlei soorten pedofielen

Vandaag begint de zaak tegen een man uit Cuijk die online meisjes benaderde voor seks. Wat drijft zo’n man?

Meer dan 300 meisjes zouden webcamseks met hem hebben gehad. In elf gevallen zou er seksueel contact geweest zijn en de politie vond 144.000 foto’s en 23.000 filmpjes van meisjes op zijn computer.

Vandaag is de inhoudelijke behandeling begonnen van de rechtszaak tegen Frank R., de man uit Cuijk die verdacht wordt van ontucht met minderjarigen, verkrachting en het maken van kinderporno. Hij werd in mei 2013 opgepakt toen hij met een 12-jarig meisje in de auto zat.

Is R. een zogeheten groomer? Een man die online kinderen probeert over te halen tot seksueel contact? Robert van Haarst, oud-advocaat in de zaak, zei vorig jaar in NRC van niet. Zijn daden zouden veel meer voortkomen uit een internetverslaving. Dé groomer bestaat sowieso niet, zegt Jan Hendriks, hoogleraar aan de VU en klinisch psycholoog bij instelling voor forensische psychiatrie De Waag. Er zijn ook geen standaardmethoden. Het doel is ook niet altijd fysiek seksueel contact met een kind.

Volgens Hendriks zijn er grofweg twee dadertypen. Zo is er de meer klassieke pedofiel. Een wat kwetsbare, contactmijdende man. Vaak niet in staat tot volwassen relaties. Hij vindt, onder andere vanwege zijn seksuele voorkeur, lastig aansluiting bij zijn omgeving. „Deze daders zoeken makkelijk toenadering tot kinderen, omdat ze vaak zelf nog kinderlijk zijn”, zegt Hendriks.

Vaak zijn deze daders, naast seksuele bevrediging, meer op zoek naar oprecht contact en intimiteit, zegt Jules Mulder, psychotherapeut bij De Waag en initiatiefnemer van hulplijn Stop it Now! De seksuele handelingen vloeien voort uit de relatie die de groomer met het kind opbouwt. Het kan soms maanden duren voordat het zover is. De groomer en het kind worden vrienden, hebben intieme gesprekken, delen foto’s en hebben seksueel contact via de webcam of in het echt.

Volgens Mulder zijn dit meestal ook niet de mannen die liegen over hun leeftijd of achtergrond. „Zij geloven in een wederzijdse liefde en denken oprecht dat het kind vrijwillig instemt.”

Het tweede dadertype is meer manipulatief. Deze daders kennen weinig empathie. Hendriks: „Zij zijn op geraffineerde wijze bezig kinderen in hun web te lokken, met bijvoorbeeld als doel kinderpornografie te fabriceren.” Bij deze daders is het groomen volgens Mulder ook meer een soort spel: hoe ver krijg ik de ander.

De methoden van de antisociale dader zijn agressiever. „Ze maken vaker gebruik van bedreiging en chantage. Ze verzamelen materiaal, bijvoorbeeld naaktfoto’s. Als een kind niet op hun wensen ingaat, dreigen ze die foto’s te verspreiden”, zegt Hendriks.

Daarnaast is er nog een grote groep downloaders. Mulder: „Zij zitten veel op internet en kunnen min of meer verzeild raken in kinderporno.” Een groot deel van hen zal nooit contact zoeken met kinderen. „Soms kan een kapotte computer bijvoorbeeld al voor inkeer zorgen.” Deze mannen voelen niet de innerlijke behoefte tot seks of een relatie met kinderen.

Voor degenen die dat wel hebben, is de vergelijking met een verslaving volgens psycholoog Ernst Ameling nog niet zo gek. Bij de behandeling van pedoseksuelen wordt soms door middel van medicatie het libido verlaagd. De drang die hij daarna nog kan voelen vertoont overeenkomsten met een verslaving, zegt Ameling. „Verslaving ontstaat doordat een behoefte beloond wordt met bevrediging. Een pedofiel die lustgevoelens heeft en dan vervolgens een ontlading voelt na (online) contact met kinderen, houdt dat patroon in stand.” Wat de beweegredenen van Frank R. waren, blijkt wellicht tijdens de zitting.

Soms verschuiven ook de meer zachtaardige daders naar de antisociale kant, zegt Mulder. „Als ze eenmaal merken dat kinderen doen wat zij zeggen, gaan ze daarmee door. Ze leggen makkelijker contact en weten steeds beter hoe ze kinderen zover kunnen krijgen dat ze uit de kleren gaan.” Misschien is dit bij Frank R. ook het geval geweest, zegt hij.