Opinie

Altijd een scepticus geweest

Arme Lennart Bengtsson, de hoogleraar en oud-directeur van het Max Planck Instituut voor meteorologie in Hamburg, heeft het zwaar te voorduren. Eerst kon hij de druk van ‘alarmisten’ niet aan, die ontstond toen hij zich aansloot bij The Global Warming Policy Foundation (GWPF), de klimaatsceptische denktank van Nigel Lawson. En daarna werd ook nog eens het artikel dat hij ter publicatie had voorgelegd aan het vermaarde tijdschrift Environmental Research Letters afgebrand omdat het in strijd zou zijn met de klimaatdoctrine.

De keuze van Bengtsson voor de GWPF wordt door James Delingpole beschreven als het ‘overlopen naar het sceptische kamp’ (wat overigens maar ten dele waar is, getuige een interview met Simon Roozendaal uit 1990), en door Steve McIntyre als een poging tot een ‘positieve dialoog met klimaatsceptici’. In het Duitse weekblad Der Spiegel legt Bengtsson uit dat hij met zijn lidmaatschap van een club die vindt dat het klimaatprobleem ernstig overschat wordt, streefde naar een breed debat:

‘Ich glaube, es ist wichtig, eine breite Debatte über Energie und Klima zu ermöglichen. Wir müssen dringend realistische Möglichkeiten erkunden, um die wissenschaftlichen, technischen und wirtschaftlichen Herausforderungen bei der Lösung der Energieprobleme der Welt und die damit verbundenen Umweltprobleme anzugehen.’

Op de vraag waarom hij daarvoor uitgerekend een organisatie van sceptici uitkiest, antwoordt Bengtsson, dat hij vooral veel hoopt te leren van de economen die lid zijn van de groep, en dat hijzelf – net als volgens hem de meeste wetenschappers – altijd een scepticus is geweest:

‘Ich habe meine Auffassung nicht grundsätzlich geändert. Und ich habe mich nie als Alarmist, sondern als Wissenschaftler mit einem kritischen Blick gesehen. In diesem Sinne war ich immer ein Skeptiker.’

Vervolgens legt Bengtsson, die volgend jaar 80 wordt, uit dat hij zijn levenlang al bezig is met het toetsen van voorspellingen aan observaties en dat de klimaatmodellen (en dus ook de IPCC-rapporten) wat hem betreft op dit gebied tekortschieten.

Toen de meteoroloog vorige week ineens liet weten dat hij toch afzag van een functie binnen de GWPF, was de verontwaardiging groot. Bengtsson zelf sprak van een soort heksenjacht, een ‘McCarthy style pressure’ vanuit de reguliere klimaatgemeenschap, waardoor hij zelfs vreesde voor zijn gezondheid (hier en hier meer).

Collega’s zouden niet langer met hem willen samenwerken, hij zou zijn beschuldigd van ‘silliness’ en zijn uitgemaakt voor ‘crybaby’. Het was ondragelijk, aldus Bengtsson:

‘I had not expecting such an enormous world-wide pressure put at me from a community that I have been close to all my active life. Colleagues are withdrawing their support, other colleagues are withdrawing from joint authorship etc. I see no limit and end to what will happen. It is a situation that reminds me about the time of McCarthy. I would never have expecting anything similar in such an original peaceful community as meteorology. Apparently it has been transformed in recent years.’

Als het klopt, is het natuurlijk absurd. Het zou niet moeten gaan om de adviesraden waarvan Bengtsson al dan niet lid is, maar om zijn inhoudelijke verhaal. Graag zou ik wel wat meer details willen lezen over wat hem nu precies werd verweten door de klimaatwetenschappers die hij tot voor kort als zijn vrienden beschouwde. De meeste aantijgingen blijven steken in algemeenheden. Een tweet van klimaatwetenschapper Gavin Smith, die door de National Review wordt geciteerd, lijkt me onvoldoende om te spreken van wereldwijde druk waaraan Bengtsson de afgelopen weken bloot zou hebben gestaan.

Especially significant was a tweet from Gavin Schmidt, a leading climate modeler at the NASA Goddard Institute, who for many years worked alongside James Hansen. “Groups perceived to be acting in bad faith should not be surprised that they are toxic within the science community,” Schmidt tweeted. “Changing that requires that they not act in bad faith and not be seen to be acting in bad faith.”

Maar zoals gezegd, het zou niet moeten gaan over Bengtssons verenigingsleven, maar over wat hij te melden heeft. Dat brengt me tot de tweede frustratie waarmee de meteoroloog onlangs werd geconfronteerd: de afwijzing van een artikel door Environmental Research Letters. En hier verdenk ik hem wel van een beetje kwade trouw.

Het is natuurlijk heel vervelend als een artikel wordt afgewezen, maar de context van verdachtmakingen waarin Bengtsson, geholpen door conservatieve Britse kranten, die afwijzing plaatst is opmerkelijk. Hij beschuldigt de verantwoordelijken van vooringenomenheid. In de krant The Times (achter een betaalmuur maar The Daily Telegraph en Daily Mail schrijven er ook over) concludeert hij dat sommigen kennelijk hun wetenschappelijk werk verwarren met klimaatactivisme. De reviewers zouden hebben gesproken van een ‘schadelijk’ artikel dat klimaatsceptici in de kaart speelt. Hij ziet daarin het bewijs dat de wetenschap langzaam maar zeker vervuild wordt door politieke opvattingen.

Het tijdschrift reageerde verontwaardigd en besloot in overleg met de peer reviewers tot een publicatie van hun argumenten. Het ging niet om een afwijzing van een onwelgevallige visie, maar om een artikel met fouten dat te weinig toevoegt aan de bestaande literatuur:

Summarising, the simplistic comparison of ranges from AR4, AR5, and Otto et al, combined with the statement they are inconsistent is less then helpful, actually it is harmful as it opens the door for oversimplified claims of “errors” and worse from the climate sceptics media side.

De reviewers beschouwen het artikel vooral als een gemiste kans:

A careful, constructive, and comprehensive analysis of what these ranges mean, and how they come to be different, and what underlying problems these comparisons bring would indeed be a valuable contribution to the debate.

Dat klinkt niet meteen als een poging om iemand monddood te maken, maar eerder als een stimulans om het debat op een hoger niveau te brengen.

Kennelijk geschrokken van de berichtgeving van het artikel in The Times en van de reacties daarop, zei Bengtsson in een reactie kort na de publicatie dat de suggestieve toonzetting van The Times niet in lijn met wat hij wilde zeggen:

I do not believe there is any systematic ‘cover-up’ of scientific evidence on climate change or that academics’ work is being ‘deliberately suppressed’, as the Times front page suggests. I am worried by a wider trend that science is gradually being influenced by political views. Policy decisions need to be based on solid fact. I was concerned that the Environmental Research Letters reviewer’s comments suggested his or her opinion was not objective or based on an unbiased assessment of the scientific evidence.

Ik kan me niet helemaal aan de indruk onttrekken dat Bengtsson die verwarring deels zelf heeft gesticht.

Paul Luttikhuis
Blogger

Paul Luttikhuis

Buitenlandredacteur Paul Luttikhuis volgt op dit blog nieuws over klimaatverandering. Hij schrijft over sociale en economische gevolgen, over manieren waarop landen zich daarop voorbereiden, over nieuwe wetenschappelijke inzichten en over de onderhandelingen na ‘Parijs’. Regelmatig zullen gastauteurs hun licht laten schijnen op deze thema’s.