Rammelaars en drank

Lezen // Valeria Luiselli De Gewichtlozen Karaat, 189 blz. €17,95 4

De gewichtlozen, het romandebuut van de Mexicaanse schrijfster Valeria Luiselli (1983), is niet rechtlijnig van opbouw. Luiselli’s heldin raakt in het begin van het boek geïntrigeerd door een Mexicaanse dichter uit het interbellum die kort in New York woonde. Ze besluit zijn sporen na te gaan. Maar een paar jaar later ligt haar werktafel vol ‘luiers, autootjes, transformers, babyflesjes, rammelaars, spullen die ik nog niet heb kunnen thuisbrengen’.

De gewichtlozen is ambitieus, vermakelijk en spannend. Luiselli (1983) brengt kinderpraat (‘Ik rende over de speelplaats van de school en er viel een huis boven op me. Was het geen buis? Nee, een huis.’) samen met grote belezenheid. ‘Op het perron, alert op de huivering die vanuit het innerlijk van je omgeving lijkt te komen wanneer een bewegende trein nabij is, vertelde hij me dat op exact deze halte de dichter Ezra Pound op een dag zijn vriend Henri Gaudier-Brzeska had gezien, die een paar maanden eerder gestorven was in een loopgraaf in Neuville-Saint-Vaast.’ Dat spook werd een gedicht.

Personages gaan een eigen leven leiden en in het tweede deel neemt een andere verteller het woord. Dat is de grove, gezette dichter Owen zelf. Hij spreekt vanuit de dood: ‘Mijn einde in Philadelphia besluipt me als een sjofele kat, hij schuurt zijn kont tegen mijn scheen, hij likt mijn hand, hij krabt me in mijn gezicht, hij vraagt me om eten; en ik, ik geef hem te eten.’ Rauwe, ronkende zinnen, waarin de suggesties die de vertelster deed, werkelijkheid lijken te worden. Zelfs het kleinste komt in gruwelijke vorm terug – een huis kan echt vallen.

Luiselli past immigrantenliteratuur, een bolañeske gefingeerde auteursgeschiedenis en een woordspel met dood en fictie in een wereld met even veel rammelaars als sterke drank. Zo’n puzzel van een roman is fijn om te lezen: fragmentarisch, maar stilistisch strak, uitstekend vertaald door Merijn Verhulst, grillig en overweldigend als een dikke pil van Bolaño.