Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.

Bitcoin heeft best kans, als het normaal doet

Was bitcoin een hype of wordt de valuta een serieus betaalmiddel? In Nederland waren er congressen over.

Over hoogtepunt heen
Over hoogtepunt heen

De koers van de bitcoin steeg eind vorig jaar tot een recordhoogte van 900 euro.Begin dit jaar kwamen er berichten over schandalen uit de wereld van de digitale valuta. De ooit grootste bitcoinbeurs, het Japanse MtGox, ging onderuit. Wat precies is gebeurd is nog altijd onduidelijk, maar er verdwenen honderdduizenden bitcoins. De directeur van een Singaporese bitcoin-exchange pleegde zelfmoord (reden: onduidelijk). En er was de ‘ontdekking’ van Satoshi Nakamoto, een Amerikaanse Japanner die volgens Newsweek de bitcoin bedacht heeft. De opgespoorde man bleek niet Nakamoto te zijn.

Daarna werd het stil. Is bitcoin ten onder gegaan?

De afgelopen dagen waren er in Amsterdam twee bitcoincongressen plaats. Een internationale conferentie georganiseerd door de Bitcoin Foundation en daaraan voorafgaand een kleiner nationaal congres. Waarom Amsterdam? Omdat in Nederland per hoofd van de bevolking het meest met bitcoin wordt gedaan, zeggen de organisatoren van beide congressen.

Als je door de juichverhalen heen luistert, wordt duidelijk dat de bitcoinwereld met twee dingen bezig is: zorgen dat ze serieus worden genomen door financiële instellingen en overheden en zorgen dat op zoveel mogelijk plekken met bitcoin betaald kan worden. Dat moet mensen vertrouwen geven in bitcoin, die volgens de voorstanders veel voordelen heeft boven gewoon geld: geld overmaken zonder bank, en zonder transactiekosten. Bovendien anoniem en snel.

Digitale portemonnee

Aan vertrouwen ontbreekt het nog. ,,Als bitcoin zo doorgaat zal het een niche blijven”, zegt Mike Hearn, een van de belangrijkste ontwikkelaars van het bitcoinsysteem.

Hij laat cijfers zien die juichverhalen over bitcoin in perspectief zetten. Het aantal downloads van een bitcoinportemonnee voor telefoons met Android steeg vorig jaar flink toen de media-aandacht toenam. Maar sinds afgelopen februari is het aantal mensen dat de app geïnstalleerd heeft gelijk gebleven. Wereldwijd is het aantal bitcointransacties stabiel, het aantal transacties groeit niet echt meer. De koers blijft de laatste twee maanden redelijk gelijk, rond de 330 euro.

Het aantal ondernemers dat bitcoin als betaalmogelijkheid voor hun (online)winkel aanbiedt groeit wel flink. Hoe kan dat?, vragen meerdere sprekers zich af. Het lijkt erop dat bitcoin voor winkeleigenaren aantrekkelijker is dan voor hun klanten. De eigenaar loopt weinig risico en de betaalmogelijkheid invoeren is eenvoudig. Hearn: „Bitcoin is een oplossing voor een probleem dat de man in de straat niet heeft.”

Samenwerking met Zweedse bank

Direct na de ondergang van bitcoinbeurs MtGox riepen ‘kenners’ dat die ondergang ook een zegen is. Want het verdwijnen van rotte appels zou de weg vrijmaken voor meer serieuze diensten, gerund door mensen met verstand van de financiële wereld. Het lijkt erop dat dit inderdaad aan het gebeuren is.

Op het nationale congres staat een van de oprichters van Safello op het podium. Deze Nederlanders hebben hun ‘bitcoinbank van de toekomst’ in Zweden opgezet. Want daar konden ze zich officieel registreren. Ze zijn er trots op samen te kunnen werken met de Zweedse belastingdienst en een Zweedse bank. En meer sprekers zien het inbedden van de bitcoin in bestaande financiële en wettelijke structuren als belangrijk voor de toekomst van bitcoin. Het is misschien niet helemaal zoals de bedenker van bitcoin, de nog altijd onbekende Satoshi Nakamoto, het bedacht had, maar het is wel belangrijk om mensen echt aan bitcoin te krijgen, denken ze. Niet voor niks was organisator Vincent Everts opgetogen dat ABN Amro de gastheer voor zijn congresmiddag wilde zijn.

Nog anoniemer betalen

Deze constructieve houding, die ook de Bitcoin Foundation heeft, zorgt wel voor een schisma in de bitcoinkerk. De ‘puristen’ zien bitcoin juist als een middel om zich af te zetten tegen bestaande structuren en keren zich af van deze open opstelling. Onlangs werd de ‘dark wallet’ gelanceerd. Een plugin voor de internetbrowser waarmee mensen nog anoniemer kunnen betalen met bitcoin. Een handige tool voor wie geld wil witwassen.

Over de dark wallet werd door sprekers en in panels op de congressen amper gesproken, ook de ondergang van MtGox was niet echt een onderwerp. Er wordt vooral vooruitgekeken. Er gaat nu zo’n 5 miljard euro om in bitcoin, wereldwijd. Dat is een fractie van wat niet-digitale valuta waard zijn. Toch doen financiële instellingen wereldwijd bitcoin niet af als totale onzin. Sterker, ze volgen de valuta op de voet. De Nederlandsche Bank ziet bitcoin nog lang niet als een vervanger van het huidige geld. Tenminste, niet hier. Want in Nederland en de rest van de westerse wereld is de bankeninfrastructuur goed geregeld. In landen waar dat niet zo is kan bitcoin best een uitkomst zijn.