Man van het volk belooft India voorspoed en transparantie

De man die met grote overmacht de Indiase verkiezingen won, komt voort uit een hindoenationalistische beweging.

Foto AFP

Lang stond Narendra Modi bekend als een workaholic zonder privé-leven. Tot hij in april opeens toegaf dat hij getrouwd was. „Jashodaben Chimanlal is mijn vrouw”, verklaarde hij toen hij zich officieel verkiesbaar stelde. Het was een van de grootste verrassingen van de campagne. Modi, al sinds 2001 premier van de welvarende westelijke deelstaat Gujarat, had afgelopen jaren steeds verklaard dat hij ongehuwd was.

Vrijdag won Modi met zijn Bharatiya Janata Party (BJP) en enkele kleine bondgenoten, verenigd in de National Democratic Alliance (NDA), een ruime meerderheid in het parlement. Modi wordt India’s nieuwe premier, en daarmee de nieuwe sterke man van ’s werelds grootste democratie. „Wij kunnen de dromen van de gewone man verwezenlijken”, zei hij vrijdag in een overwinningsrede voor een uitgelaten menigte aanhangers.

Narendra Damodardas Modi (63) is een man van het volk. In tegenstelling tot Rahul Gandhi, die de campagne leidde van de vernietigend verslagen Congrespartij en die afkomstig is uit de hoogste kringen, groeide Modi op in een arm gezin. Hij hielp zijn vader in diens theestalletje. Op jonge leeftijd raakte hij betrokken bij de Rashtriya Swayamsevak Sangh (RSS) – een organisatie geschoeid op militant hindoenationalisme, die sterke invloed uitoefent op de BJP en moslims beschouwt als hindoes wier voorouders de fout hebben begaan zich te bekeren. Hij klom op in de RSS-rangen, tot hij eind jaren tachtig de overstap maakte naar de politiek. Zijn vroomheid voerde zelden de boventoon in zijn campagne. Maar in april verklaarde hij op een verkiezingsbijeenkomst dat God hem gekozen had om het moeilijke werk te doen.

Met Modi krijgt India een eerste minister die in weinig lijkt op de vertrekkende premier Manmohan Singh (81). Singh is een zachtaardige man van weinig woorden, die hevig onder vuur ligt wegens zijn slappe beleid en het gebrek aan regie dat hij voerde. Modi daarentegen spreekt met luide, diepe stem en heeft een autoritaire, controlerende regeerstijl, waarbij hij geregeld zijn deelstaat-ministers buitenspel zette. „Hij regeert meer via angst en intimidatie dan via consensus”, meende een voormalig Amerikaans ambassadeur in New Delhi in 2006 blijkens een bericht aan Washington dat uitlekte via WikiLeaks.

Lange tijd werd Modi achtervolgd door de rellen van 2002 in Gujarat, die de wereld schokten. Ze vormden de ernstigste uitbarstingen van religieus geweld sinds India’s stichting in 1947. Volgens officiële cijfers kwamen 1.180 mensen om, voor driekwart moslims. Modi zou te weinig te hebben gedaan om de rellen te stoppen. Volgens sommigen – het is nooit bewezen – zou hij ze zelfs achter de schermen hebben aangemoedigd.

Dat imago schudde hij afgelopen jaren van zich af. Hij richtte zich met succes op de economische ontwikkeling van Gujarat, en smeedde nauwe banden met grote industriëlen. De man die eerder bijnamen droeg als ‘koopman des doods’ en ‘de nieuwe Hitler’, staat nu bekend als ‘Mr. Development’. Het waren zijn economische successen die hem de verkiezingsoverwinning brachten. Tijdens zijn campagne heeft Modi ook veel nadruk gelegd op de noodzaak van transparantie en goed bestuur.

Er blijven verhalen opduiken die hem in een kwaad daglicht stellen. Over het doodschieten van enkele onschuldige moslims door de politie van Gujarat, waarbij werd voorgewend dat zij terroristen waren. En over zijn vrouw, die hij zou hebben verlaten om zich te wijden aan het veeleisende bestaan als RSS-activist. Maar in het verleden heeft hij getoond dat hij zijn imago van een sterke, zakelijke leider die slechts getrouwd is met de natie hardnekkig verdedigt.