62 bureau’s helpen UWV met weer te duur ICT-plan

Het UWV kampte in extreme mate met de ICT-problemen bij de overheid. Maandag worden UWV’ers daarover verhoord.

Het is de ‘ruggegraat’ van de organisatie, schrijft uitkeringsinstantie UWV in zijn jaarverslag over zijn eigen computersystemen. Nederlanders vragen er uitkeringen mee aan en zoeken er banen mee, werkgevers geven vacatures op of vragen ontslag voor personeel aan. Andere overheidsorganisaties gebruiken de gegevens van het UWV voor informatie over werk en inkomen van burgers.

Meer dan alleen ruggegraat van een bedrijf, zijn de systemen smeerolie van de arbeidsmarkt.

Maar wie een röntgenfoto van die wervelkolom zou maken, zou een ravage zien. Keer op keer liep de overheidsinstantie vast in automatiseringsprojecten. De WIA, dat de uitvoering van de arbeidsongeschiktheidsuitkeringen moest digitaliseren, lukte niet en werd stopgezet nadat er 87 miljoen euro aan was uitgegeven. De Polisadministratie moest de gegevens over werk en inkomen van álle Nederlanders digitaal bijhouden. Maar het systeem bleek jarenlang instabiel, de gegevens en de uitwisselingen van data met de Belastingdienst onbetrouwbaar. En het bleek ook nog veel duurder dan begroot.

Tijdens de verhoren van de parlementaire onderzoekscommissie naar falende ICT-projecten bij de overheid, kwamen de zorgen bij het UWV al hier en daar aan bod, maar komende maandag zullen ze vol in de schijnwerpers staan, als een voormalig medewerker van de UWV en een lid van de huidige raad van bestuur voor de commissie verschijnen.

Bij het UWV speelden in extreme mate de problemen waar veel automatiseringsprojecten bij de overheid aan lijden, zo bleek uit de verhoren de afgelopen weken. Bestuurders en Kamerleden hadden enorme ambities, zonder inzicht in de mogelijkheden om die ook waar te maken.

Er werden allerlei technische eisen gesteld die systemen onwerkbaar maakten. Trudy Wildvank werkte namens ICT-leverancier Capgemini – dat volgens een andere ondervraagde door een „absurd laag bedrag” te offreren de opdracht binnenhaalde – aan de Polisadministratie. Zij vertelde de commissie hoe het UWV ondanks regelmatige waarschuwingen onwerkbare eisen stelde. Zo moest elke maand van elke Nederlandse werknemer een loonopgave worden opgeslagen, wat tot astronomische hoeveelheden data leidde. Capgemini bouwde, zei Wildvank, het systeem onder protest.

Lange rij managers

Waarschuwingen dat zaken uit de hand liepen, werden genegeerd. Swier Jan Miedema, die namens ICT-leverancier Logica/CMG voor het UWV aan WIA werkte, vertelde hoe hij alarmerende rapportages van zijn opdrachtgever moest afzwakken.

René Veldwijk, die als zelfstandige externe ICT-consultant bij beide projecten betrokken was, vertelde de commissie hoe een lange rij managers bij het UWV de verantwoordelijkheid voor de haperende projecten probeerde te ontlopen.

De vastlopende projecten waren voor veel leveranciers geen probleem, maar juist een regelmatige inkomstenbron. Veldwijk becijferde hoe IBM voor de opslag van gegevens 16.000 euro per terabyte per maand vroeg, terwijl het gangbare tarief toen 3.000 euro was.

Hier schetste Veldwijk een volgens hem ander structureel probleem van projecten bij de Rijksoverheid: het gebrek aan kostenbewustzijn. Dat is nog het ergst, zei hij, bij wat hij ‘suikeroomconstructies’ noemt. Dat gold ook voor het UWV, zei Veldwijk. Kostenoverschrijdingen daar werden door het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid opgevangen.

Het was de laatste tijd relatief rustig rond het UWV, maar er doemt alweer een ander project met forse kostenoverschrijdingen op.

Om heftige bezuinigingen op de eigen organisatie van de afgelopen jaren op te vangen, werkt het UWV nu aan een grootschalig project om de hulp voor werkzoekenden verder te digitaliseren – een niet onbelangrijke overheidsdienst in deze tijden van hoge werkloosheid. Er werken 62 adviesbureau’s aan. En het project is tot nu toe 42 procent duurder dan geraamd.