Zuidpoolijs smelt sneller dan gedacht

Uit nieuw onderzoek naar smeltende gletsjers blijkt dat dat proces onomkeerbaar is.

Smeltende gletsjers
Smeltende gletsjers

Het smelten van een aantal gletsjers op West-Antarctica verloopt sneller dan verwacht en dat proces is onomkeerbaar geworden. Dat stellen Amerikaanse onderzoekers in een onderzoek dat gisteren is gepubliceerd in Geophysical Research Letters.

Volgens de onderzoekers zal het smelten van deze gletsjers de komende eeuwen aanzienlijk bijdragen aan het stijgen van de zeespiegel wereldwijd. „We zijn het point of no return gepasseerd”, zei Eric Rignot, een van de auteurs, tijdens een persconferentie. De gletsjers vormen samen de ijskap van West-Antarctica, en monden uit in de Amundsenzee.

In reactie op het verschijnen van deze studie gaf het tijdschrift Science een soortgelijk onderzoek vervroegd vrij, dat eigenlijk pas vrijdag zou verschijnen. Dit, eveneens Amerikaanse, onderzoek probeert de gevolgen in te schatten van het smelten van één van de gletsjers op West-Antarctica, de Thwaites Glacier. Bekend is dat deze gletsjer sinds 2006 versneld ijs verliest.

Volgens berekeningen aan de hand van computermodellen zullen de gevolgen hiervan deze eeuw beperkt blijven (minder dan een kwart millimeter zeespiegelstijging per jaar), maar in de eeuwen daarna neemt die stijging toe. Met een ruime marge, ergens tussen de 200 tot 900 jaar, verwachten de onderzoekers dat de gletsjer instabiel wordt. Dat leidt ertoe dat de West-Antarctische ijskap versneld massa verliest. De zeespiegel stijgt dan mogelijk met ruim een meter.

„De studies zijn alarmerend”, zegt hoogleraar meteorologie Michiel van den Broeke van de Universiteit Utrecht. Hij werkt veel samen met de Amerikaan Eric Rignot. Dat de ijskap op West-Antarctica versneld smelt, is volgens Van den Broeke al langer bekend. Het onderzoek in Geophysical Research Letter verklaart nu het achterliggende mechanisme. Dat zegt ook Rignot. „Het feit dat de terugtrekking over een groot gebied gebeurt, suggereert een gezamenlijke oorzaak.”

De belangrijkste oorzaak van het smelten is het opwarmende oceaanwater. Dat zorgt ervoor dat aan de onderkant van de gletsjer het ijs smelt. Daardoor laat het ijs los van de ondergrond. „Dat vermindert de wrijving tussen ijskap en bodem, en daardoor gaat de gletsjer sneller stromen”, legt Van den Broeke uit. Het proces zou geremd kunnen worden door obstakels op de helling, maar Rignot c.s. laten zien dat die er bij vier gletsjers niet meer zijn.

Het VN-klimaatpanel (IPCC) zal zijn prognoses voor de zeespiegelstijging moeten aanpassen, want in de laatste update zijn deze studies niet verwerkt.