‘Werknemers in de horeca krijgen het laagste loon’

Dat meldden diverse nieuwssites na onderzoek van FNV Horeca
Dat meldden diverse nieuwssites na onderzoek van FNV Horeca

De aanleiding

Werk je in de horeca? Grote kans dat je minder verdient dan een schoonmaker. Althans, volgens het bericht dat FNV Horeca op 5 mei op haar website publiceerde. Het nieuws werd overgenomen door diverse websites. ‘Werknemers in horeca krijgen laagste salaris’, kopte nu.nl. En nrc.nl: ‘In de horeca verdien je laagste loon van Nederland’. We gaan kijken of dat klopt.

Waar is het op gebaseerd?

Eerst even dit. In januari stuurde FNV Horeca een brief naar de Koninklijke Horeca Nederland (KHN) waarin ze de werkgevers uitnodigde het over verschillende thema’s voor de cao te hebben. Want de cao die de vakbond met de KHN had afgesloten zou op 1 april aflopen. KHN liet echter weten geen afspraken meer met FNV Horeca te willen maken omdat de vakbond loonstijging en hogere aanvangslonen zou eisen. Er werd geen nieuwe cao afgesloten.

Vervolgens liet FNV Horeca de minimum cao-lonen voor werknemers met een ‘vakvolwassenleeftijd’ (die is per cao verschillend – in de horeca moet je 22 jaar zijn óf een vakdiploma hebben óf vanaf je achttiende 1.976 uren ervaring hebben in de functie bij je werkgever) in verschillende sectoren op een rij zetten. Dit loon is een aanvangssalaris en kan hoger worden naarmate iemand meer relevante werkervaring of diploma’s heeft.

Bureau Basis en Beleid uit Utrecht vergeleek in opdracht van FNV Horeca de cao’s van negen verschillende functies: horeca-starter zonder diploma, horecamedewerker bediening, cateringmedewerker ziekenhuis, verkoopmedewerker tankstation, vakkenvuller supermarkt, schoonmaker, beveiliger, kassamedewerker en de laagste functie op Schiphol.

En, klopt het?

Om geen appels met peren te vergelijken, kijken we naar de werknemers die ‘vakvolwassen’ zijn. Een vakvolwassen horecamedewerker (de ‘horecamedewerker bediening’) verdient 9,41 euro per uur (bruto). Dat is volgens de inventarisatie van FNV Horeca minder dan het minimum cao-loon van, bijvoorbeeld, een schoonmaker (10,70 euro) of een beveiliger (10,86).

FNV Horeca trekt hieruit de conclusie dat werknemers in de horeca vaak het allerlaagste loon krijgen. ‘In de horeca ben jij het visitekaartje van de zaak’, schrijft FNV Horeca. ‘En daarvoor word je veelal beloond met het allerlaagste salaris!’

Voor de duidelijkheid: de inventarisatie gaat over wat werknemers kunnen verdienen. Om te checken of het klopt dat mensen in de horeca het minst verdienen, wil je weten: wat krijgen ze nu echt? Die vraag blijkt niet eenduidig te beantwoorden. Er circuleren allerlei cijfers.

Volgens de salariswijzer van de nationale vacaturebank verdient een medewerker in de bediening veel méér dan het minimum. Omgerekend 14,67 euro per uur, meer dan de beveiliger (14,59) en de schoonmaker (13,66). Deze gegevens zijn gebaseerd op een onderzoek onder ruim 100.000 respondenten. Ze gaan dus uit van een gemiddelde en niet van het minimum cao-loon.

Nog een check. Uit de gegevens van de Loonwijzer Salaris Enquête (die tussen 2008 en 2014 onafhankelijk onderzoek deed naar salarissen van verschillende beroepsgroepen in Nederland) blijkt weer dat een serveerster of ober gemiddeld het minst verdient (13,52) in vergelijking met een schoonmaker (15,05) en een beveiliger (15,89).

En om het nog ingewikkelder te maken: volgens KHN loopt het gemiddelde voor een vakvolwassen horecamedewerker uiteen van 10,94 euro tot 13,46 euro per uur, afhankelijk van functie en prestatie. „Dit zijn minimum bedragen”, stelt de KHN, „in de praktijk worden vakkrachten beter beloond als zij blijven presteren.”

Nogal veel verschillende cijfers. Het blijkt lastig te bepalen wat een medewerker in de horeca nou precies verdient. Het kan immers van veel dingen afhangen: leeftijd, wel of geen diploma, werkervaring, soort functie, het soort gelegenheid, et cetera. FNV Horeca laat alleen de minimumlonen zien, maar die geven geen uitsluitsel of de lonen van de hele beroepsgroep ook echt het laagst van heel Nederland zijn. Daarom is het dus moeilijk om in zijn algemeenheid iets te zeggen over de hoogte (of laagte) van ‘de lonen’ in ‘de horeca’.

Hoeveel werknemers in de horeca zouden daadwerkelijk het minimum cao-loon krijgen? Het Centraal Bureau voor de Statistiek kan dat wel vertellen: 13 procent. En dat is het hoogste percentage minimumlonen binnen een beroepsgroep in Nederland.

Dat is ook niet zo gek. Het zijn immers veelal jonge mensen, scholieren en studenten, die een bijbaantje in de horeca nemen. Van alle werknemers in de horeca is volgens de Loonwijzer Salaris Enquête 60 procent jonger dan 29. Ter vergelijking: onder beveiligers is dit 22 procent en onder schoonmakers 21 procent. Wie jonger is heeft minder ervaring, minder diploma’s en verdient dus eerder het minimumloon.

Conclusie

Door alle verschillende factoren die bepalend zijn voor iemands loon is het moeilijk om concreet iets over ‘het loon’ in ‘de horeca’ te zeggen. Wel blijkt uit een vergelijking van de cao’s dat de horeca het laagste minimumloon hanteert in vergelijking met andere sectoren. Bovendien is de groep mensen die het minimumloon verdient in de horeca het grootst omdat er veel jonge mensen in deze sector werken. De stelling ‘werknemers in de horeca krijgen het laagste loon’ is te algemeen om helemaal als waar te beoordelen. Je zou wel kunnen zeggen dat in de horeca relatief veel mensen voor het laagste minimumloon werken. We beoordelen deze stelling daarom als grotendeels waar.