We betalen uw advocaat, maar soms eventjes niet

De drie miljoen Nederlanders die verzekerd zijn van rechtshulp moeten hun advocaat vaak zelf betalen // Kan niet, zegt het Europees Hof van Justitie // Deze week eisen mensen geld terug

Wie een rechtsbijstandverzekering heeft, hoeft niet zelf te betalen voor een advocaat. Dat is althans het idee.

Maar in de praktijk kregen verzekerden advocaatkosten lang niet altijd vergoed. Bijvoorbeeld als een advocaat niet verplicht is, zoals bij een procedure bij de kantonrechter.

Frustrerend voor verzekerden.Maar nu kunnen mensen die ondanks een rechtsbijstandverzekering zelf moesten betalen, de kosten mogelijk alsnog terugkrijgen. Deze week begint de Stichting Rechtsbijstandclaim een collectieve procedure namens particulieren en bedrijven die niks aan hun verzekering hadden.

Waarom nu ineens deze actie?

De start van de procedure hangt samen met een uitspraak van het Europees Hof van Justitie, in november vorig jaar. Dat oordeelde dat mensen met een rechtsbijstandverzekering het recht hebben om zelf een advocaat te kiezen op kosten van de verzekeraar, ook als een advocaat niet verplicht is, zoals bij een zaak voor de kantonrechter.

De zaak werd aangespannen door een Nederlander met een rechtsbijstandverzekering bij DAS. De man was ontslagen en eiste bij de kantonrechter een ontslagvergoeding. Hij liet zich bijstaan door een zelfgekozen advocaat.

Toen DAS weigerde deze advocaat te vergoeden, spande de verzekerde een rechtszaak aan. Stichting Rechtsbijstandclaim beroept zich op deze Europese uitspraak.

Om hoeveel gedupeerden gaat het?

Dat is onbekend, zegt initiatiefnemer Jan-Hein Strop. Maar hij durft wel een schatting te maken. „Er zijn in Nederland drie miljoen huishoudens en 400.000 bedrijven met een rechtsbijstandverzekering.”

Op basis daarvan denkt Strop dat in potentie tienduizenden mensen de afgelopen jaren zelf hun advocaat hebben betaald, ondanks hun rechtsbijstandverzekering. Het is natuurlijk wel de vraag, zegt Strop, of al die mensen ook daadwerkelijk in actie komen.

Strop heeft al wel een „startclubje” van enkele tientallen gedupeerden. Vertegenwoordiging door de stichting kost 95 euro.

Om hoeveel geld gaat het?

Ook dat is niet te zeggen, omdat nog onbekend is hoeveel gedupeerden zullen proberen hun geld terug te krijgen. Maar volgens Strop lopen de kosten van een gerechtelijke procedure vaak op tot wel drie- of vierduizend euro.

„En dan heb je gewoon een normale advocaat”, zegt hij. „Geen advocaat van een duur Zuidas-kantoor.”

Hoe werkt zo’n collectieve procedure?

Eerst gaat de Stichting Rechtsbijstandclaim met de rechtsbijstandverzekeraars aan tafel. Als ze er niet uitkomen, gaat de stichting naar de rechter. Die moet dan bepalen of de rechtsbijstandverzekeraars onterecht niet hebben uitgekeerd – een procedure die naar verwachting ruim een jaar zal duren. Als de rechter uiteindelijk oordeelt dat de verzekeraars de advocaatkosten inderdaad hadden moeten vergoeden, kunnen gedupeerden met die uitspraak individueel proberen hun geld terug te krijgen of de stichting kan nogmaals proberen om met de verzekeraars te schikken.

Wat zeggen de verzekeraars?

Zij zijn „niet blij” met de uitspraak van het Europees Hof van Justitie, maar ze hebben hun polissen inmiddels wel aangepast, zegt een woordvoerder van het Verbond van Verzekeraars. Mensen die in het verleden onterecht zelf voor hun advocaat betaald denken te hebben, kunnen bij hun verzekeraar langskomen om te praten over een vergoeding. Daarvoor hoeven ze zich dus niet aan te sluiten bij de collectieve procedure van de Stichting Rechtsbijstandclaim, zegt de woordvoerder. „Bespaart hun ook weer 95 euro.”