Wie is de grootste kanshebber voor de Libris Literatuurprijs?

Gewoon Stefan Hertmans? Of de ultieme outsider Robbert Welagen? Wie wint vanavond de Libris Literatuurprijs? Alle zes genomineerden onder het vergrootglas. La Superba – Ilja Leonard Pfeijffer Waar gaat het boek over? La Superba gaat over iemand die de schrijver zelf zou kunnen zijn – Leonardo heet hij, een als bohemien levende dichter in het

De zes genomineerde titels voor de Libris Literatuurprijs 2014.
De zes genomineerde titels voor de Libris Literatuurprijs 2014. Foto Twitter, Nieuwsuur.

Gewoon Stefan Hertmans? Of de ultieme outsider Robbert Welagen? Wie wint vanavond de Libris Literatuurprijs? Alle zes genomineerden onder het vergrootglas.

La Superba - Ilja Leonard Pfeijffer


Waar gaat het boek over?
La Superba gaat over iemand die de schrijver zelf zou kunnen zijn – Leonardo heet hij, een als bohemien levende dichter in het Italiaanse Genua. Die stad speelt de hoofdrol: als een spiegelpaleis waar niets is wat het lijkt, als een havenstad vol verhalen die het daglicht niet verdragen.

En, moeten we het lezen?
Ja, La Superba is een boek om van te smullen, en tegelijk een scherpe aanklacht tegen onze omgang met immigranten. Pfeijffer zet zijn poëtische zinnen in om Genua, ‘de hoogmoedige’ tot leven te wekken, in al zijn facetten, van de stadse praal tot het rattenrijke riool. Pfeijffer heeft goede papieren voor de Librisprijs, met lovende recensies en ook nog niet-verzilverde nominaties op zak voor de AKO Literatuurprijs en de Gouden Uil. Maar het is de vraag of zijn roman het ditmaal wél wint van de gedoodverfde favorieten Lanoye en Hertmans.

Wat schreef NRC Boeken?
‘Goed geschreven, geestig en onderhoudend spel tussen verbeelding en realiteit. De kern van La Superba is de wijze waarop de literaire pose van Leonardo vakkundig wordt gedemonteerd door zijn schepper, Ilja Leonard Pfeijffer. Wat rest is een roman die je onmogelijk realistisch kunt noemen, maar die wel overtuigt. Het is echt.’ (4 ballen)

Voorbeeld uit het boek?
‘Genua La Superba, dat rovershol aan de Middellandse Zee, waar de hoeren zo zwart zijn als de eeuwige nacht in de stegen, waar slechts het licht flikkert van opengeknipte messen en waar je op elke straathoek kunt worden ontvoerd om als blanke slaaf te worden verkocht in de krochten van Tanger of Casablanca.’
Hertmans: lieveling van het publiek

Status?
Kanshebber

Oorlog en Terpentijn - Stefan Hertmans

Waar gaat het boek over?
‘Hier, misschien kun je er iets mee’, zei de grootvader van schrijver Stefan Hertmans aan het einde van zijn leven. Pas jaren later durfde Hertmans deze dagboeken te openen. Op basis daarvan schreef hij Oorlog en terpentijn: een verslag uit de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog, waar zijn opa vocht – én over de aanloop ernaartoe en het leven erna.

En, moeten we het lezen?
Het kreeg de grootste complimenten van de jury én de lovendste recensies. Het boek is een groot succes – al meer dan 100.000 verkochte exemplaren. Het boek is een aanrader voor wie dicht bij de oorlog wil komen, en niet terugdeinst voor lange, klinkende, bloemrijke zinnen. De vorm houdt het midden tussen een documentaire en literatuur, maar de taal is uitgesproken literair.

Wat schreef NRC Boeken?
‘Hertmans’ roman is groots en wanhopig en daarvoor verdient hij de Libris Literatuurprijs.’ (Niet beoordeeld met ballen)

Voorbeeldje?
‘Overal kapotgeschoten afrasteringen van prikkeldraad, dode koeien, stukken muur en verwrongen ijzer, diepe plassen en kraters, een stervend, wanhopig met de kop wielend paard. Het schuim vlokte en brobbelde op zijn snuit en de hoeven schraapten in de modder.’

Status?
Publiekslieveling

Gelukkige slaven - Tom Lanoye

Waar gaat het boek over?
Tom Lanoyes Gelukkige slaven gaat over twee mannen die Tony Hanssen heten – de één heeft een onfortuinlijk eindigende affaire met een Chinese magnatenvrouw, de ander is een gesjeesde bankier die een neushoorn probeert te stropen. Ze zoeken naar redding, maar die zoektocht lijkt al van meet af aan vergeefs: Lanoyes universum is niet bepaald genadig.

En, moeten we het lezen?
Het is een thrillerachtig, spannend jongensboek, over criminelen en andere slechten der aarde. Het is een post-kredietcrisisboek dat de hele wereld omspant (van Argentinië en Zuid-Afrika tot aan de economische rijzende ster China) en staat daarmee helemaal in het nu – maar een feelgood-boek is het allerminst. De grote attractie is de zwierige, schuimende taal van Lanoye, waarmee het boek veel vaart krijgt. Grote kanshebber.

Wat schreef NRC Boeken?
‘Charmante, levendige thriller waarin Lanoye in frisse, montere bewoordingen maar weer eens duidelijk maakt dat het leven geen pretje is.’ (3 ballen)

Voorbeeld uit het boek?
‘Wat zou mijnheer Bo Xiang hiervan denken, vraagt Tony Hanssen zich af, terwijl hij in San Telmo zijn voetzolen tegen de bedrand schrap zet om zijn liefdesarbeid meer pressie en diepgang te verlenen. Met goed gevolg.’

Status?
Grootste kanshebber

Roundhay, tuinscène - Marente de Moor


Waar gaat het boek over?
Oók over verdwijnen, net als het boek van Welagen. Even lijkt het een ‘gewone’ historische roman, maar eigenlijk is Roundhay, tuinscène van Marente de Moor een groots ideeënbouwwerk, over tijd en vergankelijkheid, roes en droom. Het gaat over Louis Le Prince, de mysterieuze uitvinder van de film – voordat iemand van Lumière had gehoord. Maar zijn naam verdween uit de geschiedenis…

En, moeten we het lezen?
Een „grote surprise” was de bekroning van De Nederlandse maagd met de AKO Literatuurprijs in 2011 – en hoewel de kritieken positief waren, zou een nieuwe bekroning van De Moor weer zo’n verrassing zijn. Maar goed is Roundhay, tuinscène wel: een complexe, bedrieglijke historische roman, vol plotwendingen, tijdsprongen en naamsveranderingen.

Wat schreef NRC Boeken?
‘Roman met een web van ideeën waarin het verhaal soms wat achterblijft – maar vooral een bij vlagen briljante roman, waarin de gedachten vergankelijkheid en vergeefsheid de lezer uiteindelijk verbluft achterlaten.’ (4 ballen)

Voorbeeld uit het boek?
‘Op 16 september 1890 nam een man de trein van Dijon naar Parijs, daarna werd nooit meer iets van hem vernomen.’
*Vorig jaar won Dit zijn de namen van Tommy Wieringa de prijs.

Status?
Dé verrassing?

Het verdwijnen van Robbert - Robbert Welagen

Waar gaat het boek over?
‘Robbert Welagen’ verkoopt in Het verdwijnen van Robbert zijn hele hebben en houwen en vertrekt naar Duitsland, waar hij een nieuw bestaan probeert op te bouwen.

En, moeten we het lezen?
Wat is ervoor nodig om te verdwijnen? Het verdwijnen van Robbert is een aanrader voor wie geboeid was door het vraagstuk dat deze krant eind vorig jaar opperde en in praktijk bracht (nrch.nl/3ffw). In zijn verdwijnzucht is hij ook de uitzondering onder de genomineerden: hij is een schrijver die niet zijn literair-doenerigheid op nummer één zet, maar iemand die echt niet op de voorgrond lijkt te willen treden, met zijn kale, afgemeten zinnen. Hij geldt als de outsider – maar de Libris Literatuurprijs heeft er een handje van verrassende keuzes te maken. Het zou Welagen, ironisch genoeg, helemaal op de kaart zetten.

Wat schreef NRC Boeken?
‘Kaal en openhartig. Dat uitgebotte van de stijl, die zo afwijkt van wat je van de schrijver Welagen gewend bent, zorgt er vervolgens voor dat dit verhaal aannemelijk wordt.’ (Niet beoordeeld met ballen)

Voorbeeld uit het boek?
‘Een treinkaartje blijft anoniem. Een vliegticket staat op naam. Een verdwijning is vooral een praktische aangelegenheid. Net als een bruiloft of een begrafenis. Je moet van alles regelen. Emoties komen later wel, of blijven uit.’

Status?
De ultieme outsider

De omwegen - Jeroen Theunissen
Waar gaat het boek over?
Over een Vlaamse familie – over de drieling Joris, Jonas en Johan. En verder gebeurt er zóveel in het boek dat het nauwelijks samen te vatten is.

En, moeten we het lezen?
Als je houdt van familieromans – verhalen van generatie op generatie – is De omwegen niet meteen een aanrader: je verwacht daar natuurlijk een soort eenheid in, terwijl Theunissen er alles aan doet de verhalen zo los van elkaar te laten bewegen dat dat geen toeval kan zijn. Bij de Goetgelucks kun je nauwelijks van familiebanden spreken. En Theunissens zinnen, met bijzinnen en terzijdes, zitten ook vol omwegen. Wie wél van omwegen houdt, zit bij De omwegen goed.

Wat schreef NRC Boeken?
Niet gerecenseerd door NRC Boeken. In het juryrapport van de Libris staat: ‘Jeroen Theunissen heeft in De omwegen laten zien dat hij in staat is aloude thema’s van liefde en dood te verbinden met de vele vragen die de recente geschiedenis met zich meebrengt, van de mondiale crisis tot het Vlaams nationalisme. Dat doet hij in een stijl die de lezer in een achtbaan laat belanden waar geen ontkomen aan is.’

Voorbeeld uit het boek?
‘Anita wandelt naar de notenboom die ze bij de geboorte van haar zonen heeft geplant, hurkt tegen de stam en begint in het fotoalbum helemaal voorin, bij de foto die haar eerste herinnering vormt.’

Status?
Voorzichtige outsider