Opinie

Vluchtelingen in rattenkampjes

Vluchtelingen zijn cijfers. Ook al zijn het er verschrikkelijk veel, zoals in Libanon waar nu een miljoen bij de VN geregistreerde vluchtelingen uit Syrië leven, plus een onbekend aantal niet-aangemelde vluchtelingen.

Maar ik stel u Basmala voor. Basmala, tien jaar, roze broek, woont in een garage in Beddawi, een stadje net ten noorden van het Libanese Tripoli, met haar moeder, haar drie volwassen zussen en haar acht neefjes en nichtjes van drie maanden tot zeven jaar oud. Haar vader is omgekomen bij een ontploffing die hun woning in Aleppo verwoestte. De mannen van haar zusters zijn aangehouden toen ze met zijn allen probeerden de grens over te komen. Niets meer van gehoord.

Als je het eenmaal weet, dan zie je dat veel Libanese garages door vluchtelingen worden bewoond. Deze garage, schoon en met wc, kost 250.000 pond (120 euro) per maand. Dat hebben ze niet. Als ze over twee maanden de huur niet hebben betaald, moeten ze weg van de garagebaas. Dan komen ze waarschijnlijk in een van de ongeregelde kampjes terecht die hier op heel veel plaatsen zijn opgeschoten.

Voor ik woensdag bij Basmala in de garage op bezoek ging, was ik in zo’n kampje in Al-Minya, een paar kilometer noordelijker. Duizend mensen leven er nu, twee families, twaalf mensen, per tent. De eigenaar van het land waarop het kampje staat, vraagt 100.000 pond per maand per tent. Stroom wordt afgetapt; het water is irrigatiewater, soms met bestrijdingsmiddelen geserveerd. Hier een dode rat, daar een dode rat. Een paard, levend. Een stinkend open riool. Schurft.

De mensen van War Child Holland, met wie ik optrok, vertelden dat kinderen er standaard worden geslagen door ouders die geen raad meer weten. Veel kinderen worden seksueel misbruikt door familieleden. Te dicht op elkaar, niets te doen. Er zijn nu ongeveer 400.000 geregistreerde Syrische kinderen in Libanon, van wie er een kleine 120.000 volgens de VN naar school gaan. Dat wil zeggen dat 280.000 kinderen geen vorm van onderwijs volgen.

Maar waar ik naar toe wil: hoe ziet het er hier over vijf jaar uit? Er is voorlopig geen enkele aanwijzing van een oplossing die deze vluchtelingen in staat stelt naar huis terug te gaan. Voorzover ze nog een huis hebben, natuurlijk.

Ik wil wel een voorspelling doen. In garages en rattenkampjes wonen over vijf jaar nog veel meer vluchtelingen dan nu – VN-mensen verwachten dat er dit jaar nog minimaal een half miljoen Syriërs bij komen in Libanon. Basmala zei woensdag voor mij haar Franse lesje op. Zij gaat nu wel naar school. Maar de vraag is wat er met haar en haar neefjes en nichtjes gebeurt als ze naar een rattenkampje moeten verhuizen. Zonder bescherming van mannelijke verwanten. Nou ja, de vraag, de vraag, het antwoord is eigenlijk wel duidelijk.

Tijd voor een vrolijker noot. Er zijn ook altijd winnaars. Zoals de verhuurders van de garages en de eigenaars van land waarop steeds meer tenten op elkaar worden geprakt.