Uit Nederland krijgt per inwoner 127 euro terug – plus veel meer Wat doet Europa met ons geld?

Europa kost niet alleen geld, het levert ook wat op. Dat is te zien in de Heintje Hoekssteeg, in het oudste stukje Amsterdam. De steeg is afgesloten door een diepe bouwput. Museum Ons’ Lieve Heer op Solder, het zeventiende eeuwse huis met katholieke zolderkerk, bouwt er een modern bezoekerscentrum, om het oude monumentale pand te ontlasten. Museumdirecteur Judikje Kiers kreeg 3,4 miljoen euro uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling (EFRO). Gemeente, provincie, particuliere fondsen en BankGiro Loterij betalen de rest van de 10,8 miljoen voor het project dat een economische impuls moet geven aan het Wallengebied. Kiers: „Je krijgt niet zomaar zo’n groot bedrag uit Europa. De controle op de uitgaven is – terecht – streng. Elk half jaar moeten we laten zien dat we het geld juist besteden.”

In 2012 kreeg Nederland in totaal 2,1 miljard euro aan Europees geld, een stuk minder dan de 6 miljard aan contributie die het ministerie van Financiën hanteert. Nederland ontvangt vooral landbouw- en onderzoekssubsidies. Melkveebedrijf J.H.A. Kolkman uit Deventer kreeg in 2012 bijvoorbeeld 18.455 euro aan inkomenssteun uit Brussel. En de Universiteit Twente haalde een miljoen euro subsidie binnen voor onderzoek naar de detectie van reumatoïde artritis.

De Algemene Rekenkamer in Den Haag is kritisch over EU-subsidies in Nederland. Over EFRO-gelden stelt de Rekenkamer in een recent rapport dat onvoldoende kan worden aangetoond of ze echt nut hebben, bijvoorbeeld of ze groei opleveren.

Maar subsidies zijn maar een deel van de optelsom. Nederland verdient ook, en juist, op een andere manier aan Europa: via de interne markt. Handelsbelemmeringen zijn weggenomen en regels voor bedrijven gelijkgetrokken. Bij de miljarden die de extra handel oplevert, vallen de contributie en de subsidies in het niet. Het Centraal Planbureau (CPB) deed in 2009 onderzoek naar het effect van de interne markt op de Nederlandse economie. Een van de onderzoekers, Arjan Lejour, zegt desgevraagd dat de effecten nog steeds gelden. De interne markt levert handel, investeringen en productiviteit op die er zonder ‘Europa’ niet zouden zijn geweest. Resultaat voor handelsland Nederland: 4 tot 6,3 procent extra bbp per jaar. Ofwel: tussen de 24 en 38 miljard euro in 2012. Dat is zo’n vijf- tot zesmaal de Nederlandse EU-afdracht (de Britse regering kwam in 2011 in een studie tot een soortgelijke conclusie voor het Verenigd Koninkrijk).

Elke Nederlander betaalt per jaar 363 euro aan Europa. Hij krijgt daarvoor minder subsidie terug: 127 euro. Maar daar komt wel tussen de 1.400 en 2.300 euro handelswinst bovenop.

TEKST Mark Beunderman

GRAPHIC Fokke Gerritsma