Minder ogen op Schiphol

Op Schiphol daalt het aantal beveiligers, maar er zijn meer passagiers. De werkdruk is te hoog doordat bedrijven tegen elkaar moeten opbieden, zegt de FNV.

Met een ‘security scan’ kunnen beveiligers op Schiphol door kleren heen kijken.
Met een ‘security scan’ kunnen beveiligers op Schiphol door kleren heen kijken. Foto ANP

Er zijn meerdere redenen waarom beveiligers op Schiphol nors kunnen kijken.

A) Ze moeten autoriteit uitstralen.

B) Ze zijn moe van het staan.

C) Ze moeten naar het toilet, maar mogen niet van hun plek.

D) Jij vliegt naar Curaçao, terwijl zij met hun flexibele werkroosters moeilijk vakanties kunnen plannen.

De druk op de beveiligers op Schiphol is te hoog, vindt de FNV. Zo’n vijfhonderd van hen zouden vandaag een protestmars houden en een ‘witboek’ over hun werkomstandigheden presenteren.

Volgens de vakbond is het probleem dat de Schiphol Group bedrijven tegen elkaar uitspeelt. Sinds 2008 is de beveiliging van de luchthaven verdeeld over vier grote bedrijven: G4S, Securitas, Trigion en I-Sec. Schiphol is bezig met een nieuwe aanbesteding voor de komende jaren. Het gaat om veel geld: Schiphol is de grootste opdrachtgever in Nederland en gaf vorig jaar 191 miljoen euro uit aan beveiliging. Wie de anabesteding wint, hangt vooral af van de „economisch meest voordelige inschrijving”, staat in de aankondiging.

„Wij weten na de vorige keer wat zo’n tender betekent”, zegt beveiliger Marlon Eykenhof van I-Sec, kaderlid bij de FNV. „Een hogere werkdruk en ontslagen. Ik zie collega’s gedemotiveerd raken. Probeer dan maar eens geconcentreerd te blijven of vriendelijk tegen de passagiers.”

De scherpe tarieven dwingen de bedrijven tot sobere arbeidsvoorwaarden, zegt de vakbond. Denk aan flexibele (oproep)contracten, onregelmatige werktijden en urenlang staan – zo lang, dat het slecht zou zijn voor de gezondheid en de veiligheid. Een beveiliger in het witboek, Debbie Teunissen, heeft het over zes uur, terwijl drie uur het maximum is.

„Als je pech hebt en bij een dienst de enige vrouw in het team bent, kun je ook niet zomaar even weg”, zegt Marianne Jekkers van FNV Bondgenoten. „Vrouwelijke passagiers mogen alleen door vrouwelijke beveiligers gefouilleerd worden.”

Algemeen zijn er te weinig beveiligers voor het aantal passagiers, vindt de FNV. Na de aanslagen van 11 september 2001 is het aantal beveiligers op Schiphol meer dan verdubbeld. Maar sinds de crisis is hun aantal met een paar honderd teruggelopen naar 4.400 in 2012. Medio volgend jaar verdwijnt naar verwachting nog eenvijfde van de beveiliging, volgens een woordvoerder van Schiphol. De controles bij de gates verdwijnen en maken plaats voor vijf centrale controles.

Tegelijkertijd zal het aantal passagiers (52,6 miljoen in 2013) alleen maar toenemen. Schiphol rekent op een groei van 25 procent in de komende tien jaar.

De woordvoerder van Schiphol zegt dat de luchthaven met de vakbonden en met beveiligingsbedrijven in gesprek is over de inkrimping en de aanbesteding. Ze benadrukt dat Schiphol als ‘staatsbedrijf’ een „uitvoerende partij” is. „De Koninklijke Marechaussee houdt toezicht op de beveiliging. Maar als er signalen zijn dat de arbowet wordt overtreden, spreken wij de beveiligingsbedrijven daar op aan.”

Richard Franken, commercieel directeur van Trigion, erkent dat prijsdruk een rol in de branche speelt. „Onder druk van de recessie was er de afgelopen jaren een neerwaartse spiraal waarin het bij opdrachtgevers meer ging om ‘goedkoper’ dan om ‘beter’”, vertelt hij.

De branchevereniging voor de beveiliging en andere beveiligingsbedrijven willen geen commentaar geven. Uit de meeste recente ‘branchescan’ (2012) van de vereniging blijkt dat de sector onder druk staat. De omzet daalde dat jaar met 7 procent naar 1,35 miljard euro. Het aantal werknemers nam met 6 procent af tot 29.390. Naast bezuinigingen en faillissementen wordt ook het ‘nieuwe werken’ als oorzaak genoemd. Als meer mensen thuiswerken, zijn er minder kantoren nodig, en dus minder beveiligers.

De beveiliging en andere partijen, zoals de schoonmaak en Schiphol, hebben deze maand de ‘Code Verantwoordelijk Marktgedrag’ getekend. Doel is om doorgeschoten marktwerking tegen te gaan en bedrijven aan te spreken op hun ‘verantwoordelijkheidsgevoel’. Franken van Trigion: „We moeten er met zijn allen voor waken dat de code geen papieren tijger wordt.”

Op de FNV-actie op Schiphol wil Franken geen commentaar geven. „Maar dat de FNV grote beveiligingslocaties kiest voor de signaalwerking, snap ik. Dat gebeurt vaker.” CNV en De Unie doen niet mee aan de FNV-actie. „Het is een raar signaal om actie te voeren twee dagen voor je weer met Schiphol en beveiligingsbedrijven om de tafel zit”, vindt Maarten Hoelscher van De Unie. „We hebben als bonden en beveiligers een paar jaar tegenover elkaar gestaan. Ik probeer juist uit de loopgraven te komen. We zijn in gesprek, ik heb het idee dat Schiphol echt luistert. Dat moet je belonen.”