Handelaar in kabelklanten

Als de overname van Ziggo doorgaat, bezit een Amerikaans-Brits bedrijf vrijwel alle Nederlandse kabelaansluitingen. Over de expansiedrift van Liberty Global.

Illustratie Studio NRC

Al razen de vliegtuigen rakelings over, in het Liberty Global-gebouw in Schiphol-Rijk hoor je ze niet. Hun herrie wordt overstemd door rekken vol suizende computerservers, die settopboxen testen voor de veertien landen waar Liberty Global actief is. Alle netwerkapparatuur, van Roemenië tot Ierland, wordt hier geïnspecteerd. Ook de modems die pas volgend jaar bij de circa 25 miljoen klanten thuis zullen staan.

Hier zetelt de grootste kabelprovider van Europa, die aan de lopende band miljardenovernames doet. De aankoop van het Britse Virgin Media was net afgerond of het bedrijf keek al naar Kabel Deutschland. Het deed – vergeefs – een bod op de resterende aandelen van de Belgische dochter Telenet. En in januari kondigde Liberty Global aan dat het Ziggo (2,8 miljoen klanten) wil laten fuseren met UPC (1,6 miljoen klanten); overigens wel met behoud van de naam ‘Ziggo’.

Liberty Globals officiële hoofdkantoor staat in de VS en in Londen zit de financiële staf. Maar het grootste deel van het hoofdkantoor zit in Schiphol-Rijk, waar 1.200 mensen werken: 50 verschillende nationaliteiten, en 60 procent van het personeel komt van buiten Nederland.

Manuel Kohnstamm is een van de Nederlanders in de top. Hij is verantwoordelijk voor contact met toezichthouders en overheden en moet ervoor zorgen dat overnames goedgekeurd worden, onder zo gunstig mogelijke voorwaarden.

Volgens Kohnstamm vereist het veel van Liberty Global om bedrijven als Virgin Media en Ziggo in te lijven. Maar waarom dan zo’n haast met uitbreiden? „We kunnen het ons niet veroorloven om te wachten. De overnamemogelijkheden zijn afhankelijk van de markt en actuele waarderingen van bedrijven. Als die sterren in de juiste lijn staan, moet je het moment pakken.”

Done deal

De Europese kabelmarkt bestaat uit duizenden kleine netwerken, opgeknipt in regio’s. Die hebben moeite te concurreren met grote partijen in de telecomsector.

De EU maakte afgelopen week bekend dat de overname van Ziggo wordt onderworpen aan een „volledig” onderzoek; de uitslag wordt verwacht in september. Eind deze maand komt het biedingsbericht. De Ziggo-overname lijkt een done deal, omdat de twee kabelbedrijven geen concurrenten in elkaars regio zijn. Zelfs de Consumentenbond reageert enigszins laconiek op de plannen, zolang klanten maar niet gedwongen worden tot andere abonnementsvormen.

‘SuperZiggo’ kan 90 procent van alle Nederlandse huishoudens aansluiten. Kán – in de praktijk kiezen veel consumenten voor andere internet- en tv-aanbieders, met name KPN. UPC leverde in 2005 nog televisie aan 85 procent van de huizen in zijn gebied, nu is dat nog maar 57 procent (bij Ziggo is dat 65 procent).

Om rendabel te blijven is schaalvergroting nodig. Bijvoorbeeld om betere prijzen te bedingen bij de leveranciers van netwerkapparatuur of producenten van tv-programma’s. Kohnstamm: „Als je Warner Bros belt met ‘ik heb een kabelnetwerkje in Tietjerksteradeel en één in Groningen’, dan nemen ze niet eens op. Maar als je 25 miljoen klanten hebt, willen ze wel komen praten.”

Liberty Globals dochterbedrijf UPC verslikte zich rond de millenniumwisseling al eens in te veel overnames. Een miljardenschuld leidde bijna tot de ondergang van het bedrijf. Volgens Kohnstamm – hij werkte destijds bij UPC – is de huidige expansiedrift echter niet te vergelijken met de situatie van 15 jaar geleden. „We waren toen heel gefragmenteerd, met kleine providers in 25 landen die samen maar 1 miljard omzet hadden. Nu concentreren we ons op één geografisch gebied en halen 17 miljard omzet uit 14 landen.”

Liberty Globals belangen in Japan en Australië zijn verkocht, de kabelnetten in Chili en Puerto Rico worden apart gezet. Vorig jaar werd Chellomedia verkocht, dat tv-programma’s maakt. Zo komt geld vrij voor nieuwe aankopen. Die zijn zwaar met aandelen gefinancierd; slechts eenderde van Ziggo wordt betaald met harde contanten.

Daarom beweegt de koers van Ziggo al braaf mee met die van de toekomstige eigenaar.

Vaak wordt Liberty Global in één adem genoemd met de kabelmagnaat John Malone, die ook in de VS miljoenen consumenten van tv en internet voorziet. Hij is eigenaar van Liberty Media, dat investeert in tv-entertainment, en is grootste aandeelhouder van kabelmaatschappij Charter.

Malone – prototype ‘kabelcowboy’ – is niet de grote roerganger van Liberty Global, benadrukt Manuel Kohnstam: „Hij is onze chairman en belangrijkste aandeelhouder en geeft strategische adviezen. Maar Malone is geen Carlos Slim of Rupert Murdoch die achter een groot schaakbord een imperium bouwen. Hij denkt in waardecreatie, bijna mathematisch.”

De kabelmagnaat heeft zijn handen nu vol aan een fusie in de VS. Malone deed een bod op Time Warner Cable, maar werd overboden door concurrent Comcast. Om regelgevers gunstig te stemmen – de kabelaars zouden anders te groot worden – verkopen Time Warner Cable en Comcast 3,9 miljoen aansluitingen aan een dochtermaatschappij van Malones Charter: een koehandel met kabelklanten.

Concurrentie via internet

Ondertussen trekken diensten als Uitzending gemist, RTL XL, YouTube en Netflix kijkers weg bij reguliere zenders. Grote kabelmaatschappijen proberen geld te vragen voor ‘gegarandeerde’ doorgifte van onlinevideodiensten. In de VS sluiten providers zulke overeenkomsten, SuperZiggo zal hetzelfde proberen. Virgin Media, de Britse tak van Liberty Global, biedt Netflix al aan via de eigen settopbox.

Critici vinden dat zulke afspraken de vrije stroom van data bedreigen – de zogeheten netneutraliteit. Manuel Kohnstamm weet dat het onderwerp gevoelig ligt, dus hij formuleert zorgvuldig: „Als er extreem grote datastromen door het netwerk gestuurd worden, bijvoorbeeld grootschalig gebruik van 4K-beelden [extra hoge resolutie video, red], kunnen we de kwaliteit niet garanderen. De bottleneck zit niet in de lijn naar de klant, maar in de complexe verbindingen van het internet zelf.”

Er gaan volgens Kohnstamm geen grote bedragen gepaard met dat soort afspraken, maar uiteindelijk kan het afhandelen van veeleisend netwerkverkeer wel extra inkomsten opleveren. Bijvoorbeeld als zorginstellingen op afstand patiënten in de gaten willen houden en ’slimme’ huishoudens met internet verbonden worden.

Een andere manier om de omzet te vergroten is uitbreiden met mobiele netwerken. Van triple play (internet, tv en vaste telefoon) naar quad play, dat levert per klant meer geld op. Wie eenmaal alle diensten bij één provider heeft ondergebracht, zal niet zo snel meer overstappen.

Ziggo en UPC bouwden een wifinetwerk en huren voor de landelijke mobiele dekking ruimte in op het Vodafone-netwerk. Ondertussen is Vodafone ook op jacht naar Europese kabelnetten – het graaide Kabel Deutschland weg voor de handen van Liberty Global en ‘snuffelde’ aan de Spaanse kabelprovider Ono.

Vodafone zou zelfs interesse hebben in een overname van Liberty Global. Kohnstamm: „Vodafone is nog niet bij ons aan de deur geweest. Voor zo’n transactie geldt ook dat de sterren weer in één lijn moeten staan.” Om daar snel aan toe te voegen: „Maar we zijn blij zoals de sterren nu staan voor Liberty Global.”