Geen goed alternatief voor onderhandelingen in Oekraïne

Als het Vladimir Poetin ernst was toen hij vorige week aandrong op uitstel van de referenda in twee regio’s in het oosten van Oekraïne, dan heeft hij wel erg weinig gedaan om de separatisten daarvan te doordringen. Die zetten hun plannen zondag gewoon door, ze kregen de enorme meerderheid voor zelfstandigheid waar ze op aanstuurden, en inmiddels heeft de leider van de ‘Volksrepubliek Donetsk’ gevraagd om deel van Rusland te mogen worden. Het risico dat Oekraïne nu snel verder uiteenvalt, nadat Rusland eerder al de Krim inlijfde, is daarmee levensgroot geworden.

Van democratische volksraadplegingen was zondag geen sprake. Er waren geen onafhankelijke verkiezingswaarnemers, er was geen eerlijke campagne geweest, er was geen controle of mensen niet meer dan één keer stemden, er waren weinig stembureaus en de opkomstcijfers die de organisatoren na afloop verstrekten, waren volgens journalisten ter plaatse onwaarschijnlijk hoog. Niettemin liet het Kremlin gisteren weten dat het „de stem van de bevolking van Donetsk en Loegansk respecteert”.

In dezelfde verklaring zei Moskou dat de crisis opgelost moet worden door een dialoog tussen de regering in Kiev en vertegenwoordigers van het oosten. Dat betekent dat de Oekraïense regering volgens Rusland over de toekomst van het land moet gaan onderhandelen met mensen die gewapenderhand overheidsgebouwen hebben ingenomen, internationale waarnemers hebben gegijzeld en die nu zeggen dat ze zich willen aansluiten bij Rusland. De autoriteiten in Kiev, die de referenda illegaal noemden en de separatisten blijven aanduiden als terroristen, voelen daar niets voor.

Maar er is geen goed alternatief voor onderhandelingen. En hoe langer die uitblijven, hoe groter het gevaar dat de situatie verder uit de hand loopt. De vele tientallen doden die de afgelopen weken zijn gevallen, zijn daarvan een onheilspellend voorteken.

De Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE) heeft het initiatief genomen om op korte termijn een rondetafelconferentie te houden. Deze organisatie, waarbij alle Europese landen, Rusland en de VS zijn aangesloten, is voor een bemiddelende rol het meest geschikt. Als het Poetin ernst is dat een oplossing voor Oekraïne moet komen van dialoog, dan zal hij dat aan de ronde tafel van de OVSE snel kunnen, en moeten, bewijzen.

De Europese Unie heeft gisteren nieuwe strafmaatregelen genomen tegen Russische functionarissen en zegt tot brede economische sancties over te gaan als Rusland de Oekraïense presidentsverkiezingen van 25 mei tegenwerkt. Maar in feite is Moskou daar allang mee bezig.