En dan nu op zoek naar een goede crisismanager

Na alle recente schandalen kan KPMG een bestuursvoorzitter in opspraak niet gebruiken // Daarom stapt Jurgen van Breukelen op, werd gisteren bekend // De nieuwe topman moet vooral de crisis oplossen

Foto ANP

KPMG heeft het al moeilijk genoeg. Een topman aan wie óók schandalen kleven, kan het accountantskantoor er niet bij hebben. Daarom stapt Jurgen van Breukelen op als bestuursvoorzitter, werd gisteren bekend. Een beslissing van hemzelf, benadrukt Van Breukelen aan de telefoon. „De discussie blijft steken rond mijn persoon”, zegt hij, daarmee onder meer verwijzend naar zijn betrokkenheid bij een omstreden vastgoeddeal. „Dat leidt af.”

Want KPMG heeft genoeg aan zichzelf. Eind vorig jaar schikte het bedrijf voor 7 miljoen euro met het OM vanwege het verhullen van omkoping door bouwer Ballast Nedam. Nu doet justitie onderzoek naar de bouw van het hoofdkantoor in Amstelveen. De verantwoordelijke joint venture, waarvan KPMG onderdeel is, wordt verdacht van belastingfraude en valsheid in geschrifte.

Dat vraagt om de beste crisismanager. Van Breukelen (45) werd anderhalf jaar geleden aangesteld om zich op de inhoud te richten, niet om KPMG’s reputatie te redden. Dat moet de nieuwe bestuursvoorzitter wél doen. Wie Van Breukelen opvolgt, is nog niet bekend. Maar dit is wat hij of zij moet hebben:

Ongeschonden reputatie

KPMG probeert klanten en publiek ervan te overtuigen dat de firma ondanks alles echt integer is. Tegelijkertijd komt Van Breukelen er in de media juist niet erg integer vanaf. De Telegraaf meldde vorige maand dat hij betrokken was bij een conflict over een vastgoeddeal in Blaricum. Een aantal KPMG’ers, onder wie Van Breukelen, zou hebben geweigerd het resterende deel van de koopsom te betalen toen de monumentale status van het pand onzeker bleek en bovendien de crisis uitbrak, waardoor een vastgoedbelegging ineens minder aantrekkelijk werd.

Ook deelde Van Breukelen, net als andere KPMG-partners, mee in de winst van 10 miljoen euro op de ontwikkeling van het nieuwe hoofdkantoor. Dat project wordt nu door justitie onderzocht. Zulke kwesties leiden tot vragen, merkte Van Breukelen. Niet alleen „in het publieke domein”, zegt hij, maar „ook intern”. Aan zijn opvolger kan dus maar beter niks kleven. Dan kan die zich concentreren op het imago van KPMG.

Gezag

Een „geboren leider” is Van Breukelen niet, zeiden mensen uit zijn omgeving eerder tegen deze krant. In een bedrijf als KPMG, waar zo’n 170 partners met ieder grote financiële belangen samen de baas zijn, is het sowieso lastig om als baas iets af te dwingen. Laat staan voor Van Breukelen, die door een oud-KPMG’er in deze krant werd getypeerd als een „labrador”: aaibaar en ongevaarlijk.

De opvolger van Van Breukelen moet dus gezag hebben. Zonder los je geen crisis op, zegt headhunter Pieter Cortenbach van executive searchbureau Van der Kruijs. Hij koppelde onder meer Wouter Bos – oud-minister en oud-KPMG’er – aan het VUmc. Hij of zij moet „persoonlijk gezag” hebben, maar ook „inhoudelijk gezag”. Dat betekent: bewezen bestuurlijke ervaring.

Iemand als Jan Hommen bijvoorbeeld. De oud-bestuurder van ING is deze maand begonnen als ‘speciaal adviseur’ bij KPMG, om het accountantskantoor te helpen bij het veranderen van de ‘topstructuur’. Van Breukelen zei eerder dat het respect dat KPMG-partners voor Hommen hebben, „helpt bij het doorvoeren van veranderingen”. Het vertrek van Van Breukelen is de eerste zichtbare verandering die plaatsvindt sinds Hommens aantreden.

Onafhankelijkheid

Van Breukelen is KPMG: hij begon er als stagiair tijdens zijn studie, werd in 2000 partner en in 2012 benoemd tot bestuursvoorzitter. Nooit werkte hij ergens anders. En daarmee past hij binnen de traditie: de baas van KPMG komt van binnenuit.

Misschien is dit het moment om met die traditie te breken. Eerdere bedrijven in crisis gingen KPMG voor: Jan Hommen bij ING, Gerrit Zalm bij ABN Amro, Wiebe Draijer bij Rabobank. Bankbazen die geen bankier zijn. Zo kan ook KPMG kiezen voor een bestuursvoorzitter die niet opgroeide bij het accountantskantoor. Iemand die daardoor echt onafhankelijk is en als partner geen persoonlijk belang heeft bij de keuze voor oplossingen. Iemand die, zegt headhunter Cortenbach, alleen maar doet wat voor het bedrijf het beste is: „De crisis oplossen.”