Dit is wat we nu weten over de ontvoerde Nigeriaanse meisjes

Morgen is het precies een maand geleden dat ze in Nigeria werden gekidnapt door de islamitische terreurgroep Boko Haram. Zullen ze ooit terugkeren naar hun familie? Dit is wat we tot nu toe weten over de ontvoering van de ruim tweehonderd meisjes.

Een screengrab uit de video. Foto AFP / Boko Haram

Morgen is het precies een maand geleden dat ze in Nigeria werden gekidnapt door de islamitische terreurgroep Boko Haram. Gisteren kwamen voor het eerst videobeelden van de ontvoerde schoolmeisjes naar buiten. Ze lijken ongedeerd en zouden inmiddels zijn bekeerd tot de islam. Maar zullen ze ooit terugkeren naar hun familie? Dit is wat we tot nu toe weten over de ontvoering van de ruim tweehonderd meisjes.

Ze zijn tussen 15 tot 18 jaar en van eenvoudige boerenafkomst. Op 14 april werden ze ontvoerd uit de slaapzalen van hun middelbare school in Chibok.

In het Noord-Nigeriaanse dorpje wonen veel christenen. De meeste ontvoerde meisjes waren bij hun ontvoering vermoedelijk christen. In het filmpje komen in elk geval twee meisjes aan het woord die zeggen te zijn bekeerd tot de islam. Verder zijn 130 meisjes te zien, zittend op een grasveld op een onbekende locatie. Ze reciteren de openingssoera van de Koran en dragen donkergekleurde hijabs. “We hebben hen bevrijd”, kondigt Boko Haram-leider Abubakar Shekau aan.

Bekijk hieronder het hele (niet ondertitelde) filmpje:

Boko Haram - ooit begonnen als vreedzame, salafistische sekte in Noordoost-Nigeria - zaait de afgelopen jaren dood en verderf in Nigeria. Dit jaar alleen al heeft de groep naar schatting ruim 1.500 mensen gedood. Bij een aanval op een kostschool voor jongens in de buurt van het stadje Damaturu werden eind februari zestig scholieren op gruwelijke wijze vermoord.

Gezien deze bloedige geschiedenis, is het misschien goed nieuws dat de meisjes nog leven. Shekau liet aanvankelijk weten ze te koop aan te willen bieden als bruid. Nu zet hij ze in als ruilwaar om zijn in Nigeria gevangen broeders vrij te krijgen.

Om hoeveel meisjes gaat het?

De vraag is of uiteindelijk gecheckt kan worden of alle meisjes zijn vrijgelaten, als het zover is. Over het precieze aantal bestaat namelijk sinds het begin onduidelijkheid. Waar in eerste instantie werd gesproken van 85 leerlingen, bleek het een paar dagen later te gaan om 234 slachtoffers. En toen bekend werd dat een paar van hen drie dagen na de ontvoering waren bevrijd of ontsnapt, ontstond vrijwel direct onduidelijkheid over het precieze aantal. Uiteindelijk zouden er onderweg naar de kampen van hun ontvoerders of in de eerste dagen na aankomst 53 zijn ontkomen. Er zouden nu nog 276 schoolmeisjes vastzitten.

In de video van gisteren zijn veel minder mensen te zien. Waarschijnlijk houdt Boko Haram ze in twee of meer groepen vast. Over hun vermoedelijke verblijfplaats schrijven NRC-journalisten Toon Beemsterboer en Wim Brummelman vandaag in NRC Handelsblad.

Voor de hand liggend is het Sambisawoud, een afgelegen gebied van 60.000 vierkante kilometer aan de grens met Kameroen waar Boko Haram kampen heeft. Een andere mogelijkheid is dat ze naar de buurlanden Niger, Tsjaad of Kameroen zijn gebracht, buiten bereik van het leger. Inlichtingendiensten vermoeden dat Shekau vanuit Tsjaad, Niger of Kameroen opereert. Maar niemand die het zeker weet.

Het filmpje lijkt volgens Beemsterboer en Brummelman een openingszet in wat langdurige onderhandelingen kunnen worden. Het “aanbod” van Shekau om de tieners vrij te laten in ruil voor de vrijlating van gevangen leden van Boko Haram, werd door president Jonathan afgewezen. Wat de volgende stap in de onderhandelingen wordt, moet de komende dagen blijken.

Hashtag Bringbackourgirls

Een moeder van een van de ontvoerde meisjes heeft haar dochter in de beelden herkend, schrijft persbureau Reuters. “Door de video zijn we weer bezorgd, maar we voelen ons gerustgesteld door de stappen die de overheid nu neemt en door de hulp vanuit het buitenland”, zei Dumoma Mpur. Op deze site staan de voornamen van het gros van de meisjes.

De Nigeriaanse regering kreeg tot nu toe vooral kritiek. President Goodluck Jonathan reageerde pas na twee weken voor het eerst publiekelijk op de ontvoering. Het duurde nog een week voordat hij in actie kwam door een eerste bijeenkomst te organiseren met de militaire en bestuurlijke autoriteiten. En misschien had het nog wel langer geduurd als de sociale-mediacampagne #BringBackOurGirls niet voor enorme internationale aandacht had gezorgd.

De hashtag werd voor het eerst gebruikt door deze Nigeriaanse advocaat:

Twitter avatar Abu_Aaid Ibrahim M. Abdullahi Yes #BringBackOurDaughters
#BringBackOurGirls declared by @obyezeks and all people at Port Harcourt World Book Capital 2014.

Sinds 6 mei is de hashtag ruim een miljoen keer gebruikt op Twitter, andere sociale media en in demonstraties, onder anderen door de Pakistaanse onderwijsactiviste Malala Yousefzai, filmsterren als Emma Watson en zangeres Carla Bruni.

Twitter avatar MalalaFund Malala Fund #Malala stands in solidarity with Nigerians & people around the world calling for action to #BringBackOurGirls http://t.co/VbnRePSDhd

Carla Bruni samen met de Franse zeilster Maud Fontenoy bij een demonstratie voor de vrijlating van de tieners in Parijs. Foto AFP / Patrick Kovarik

De Amerikaanse presidentsvrouw Michelle Obama was ook ontroerd en stuurde een steunbetuiging de wereld in. Overigens leidde dat tot de nodige kritiek (waarom doet ze niet méér dan een foto posten?). Nieuwsforum Reddit schreef een photoshopwedstrijd uit: Michelle Obama holding a sign. Deelnemers mogen zelf de tekst op het vel dat ze vasthoudt vervangen.

Twitter avatar FLOTUS The First Lady Our prayers are with the missing Nigerian girls and their families. It’s time to #BringBackOurGirls. -mo http://t.co/glDKDotJRt

De nationale en internationale ophef dwong president Jonathan ertoe Amerikaanse, Britse, Franse, Chinese en Israëlische hulp te accepteren bij het vinden van de meisjes, schrijven Beemsterboer en Brummelman. De landen sturen experts op het gebied van veiligheid, criminele opsporing en contraterrorisme. De VS voeren bijvoorbeeld verkenningsvluchten uit boven het noordoosten van Nigeria en delen satellietbeelden met de regering.

Lees hier ook het stuk: Dit doen de beulen van Boko Haram.