‘NSA wil wereldwijd alle communicatie inzien’

De Amerikaanse journalist Glenn Greenwald getuigt voor een Braziliaanse congrescommissie over het afluisterprogramma van de NSA. Foto Reuters / Ueslei Marcelino

De Amerikaanse inlichtingendienst NSA en de Britse tegenhanger GCHQ hebben de doelstelling om alle communicatie wereldwijd te verzamelen en in te kunnen zien. Dat blijkt uit het boek De Afluisterstaat van de Amerikaanse journalist Glenn Greenwald dat morgen verschijnt, schrijft NRC Handelsblad vandaag.

In het boek laat Greenwald nieuwe documenten zien die hij van klokkenluider Edward Snowden kreeg. Een daarvan komt uit een presentatie die de NSA gaf in 2011 tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van de Five-Eyes, het machtigste inlichtingenverbond ter wereld.

Daarin wordt “alles verzamelen” door de NSA als centrale doelstelling geformuleerd. Een onderdirecteur schrijft in een intern memo in 2009 dat zijn afdeling door verbeteringen de NSA “dichter bij het verzamelen van alles” brengt.

Diensten worstelen met hoeveelheid data

De verzameldrift van de NSA en GCHQ leidt ertoe dat de diensten worstelen met de hoeveelheid data die ze opslaan. Zo verzamelde de NSA op een willekeurige dag in 2012 twintig miljard ‘communicatiemomenten’.

De wens van de inlichtingendiensten blijkt ook uit een concreet plan om telefoongesprekken en e-mailverkeer vanuit commerciële vliegtuigen te verzamelen. Vliegtuigen gebruiken eigen, aparte satellietsystemen, waar de diensten niet makkelijk bij kunnen. Maar GCHQ en NSA hebben dat ondervangen en kunnen, zo laat een document van GCHQ zien, de communicatie aan boord van een vliegtuig onderscheppen. Het Britse programma heet Thieving Magpie (stelende ekster), naar een opera van de Italiaan Rossini.

NSA plaatst in het geheim software op nieuwe laptops en routers

In het boek laat Glenn Greenwald ook zien dat de NSA, zoals eerder onthuld door de Duitse krant Der Spiegel, nieuwe laptops en routers onderschept voordat ze bij de nieuwe eigenaar worden afgeleverd. De dienst plaatst er vervolgens in het geheim software op.

Op nieuwe documenten is te lezen dat dit onder meer gebeurt bij hardware van fabrikant Cisco die naar grote bedrijven gaat. Het is volgens Greenwald niet aangetoond dat Cisco op de hoogte is van de manipulatie van zijn producten.

Het boek van Greenwald verschijnt bijna een jaar na de eerste onthullingen over de NSA. De journalist beschrijft verder onder meer zijn omgang met klokkenluider Edward Snowden, de merkwaardige ontmoeting die ze hebben in Hongkong en de overweldigende media-aandacht die volgt.

Greenwald trekt van leer tegen ‘institutionele media’

Gezaghebbende kranten als The New York Times, The Washington Post en The Guardian waren de spil in de onthullingen van Edward Snowden. Opvallend is dat Greenwald in zijn boek fel van leer trekt tegen wat hij te institutionele media vindt. Hij verwijt deze kranten aan de leiband van de overheid te lopen en angstig te zijn voor het publiceren van staatsgeheimen.

“Onthullingen worden afgezwakt tot een modderige, onsamenhangende, vaak irrelevante janboel”, zegt hij over hun omgang met staatsgeheimen. The New York Times en The Washington Post weigerden het woord ‘marteling’ te gebruiken als ze schreven over verhoortechnieken onder president Bush. Greenwald: “Een angstige, kruiperige houding.”

Hij wordt nog eens bevestigd in zijn aanname doordat The Washington Post een journalist verbiedt naar Hongkong af te reizen, waar Greenwald en documentairemaker Laura Poitras een afspraak met Snowden hebben. Volgens advocaten van de krant is een ontmoeting daar te risicovol.