Is dit alweer een grote gerechtelijke dwaling?

Een Koerd kreeg in Nederland levenslang. Op basis van bewijsmateriaal waarmee is gerommeld, zegt Ton Derksen.

Huseyin Baybasin
Huseyin Baybasin Videostill uit EenVandaag

Bij de vervolging in Nederland van Huseyin Baybasin, tot levenslang veroordeeld voor moord, gijzeling, drugshandel en het leiden van een criminele organisatie, is gebruik gemaakt van vervalste telefoontaps.

Dit concludeert emeritus hoogleraar wetenschapsfilosofie Ton Derksen in zijn boek Verknipt Bewijs, dat vandaag is gepresenteerd. In het boek maakt hij een analyse van een deel van het bewijsmateriaal dat het gerechtshof gebruikte om Baybasin in 2002 te veroordelen. Het bestaat voor 90 procent uit zo’n 6.000 afgeluisterde telefoongesprekken.

De auteur noemt de veroordeling van Baybasin „een van de grofste gerechtelijke dwalingen”. In het strafdossier van deze zaak is volgens hem sprake van „een overdaad aan multi-gemanipuleerde taps”. De Turkse en Nederlandse politie en Openbaar Ministerie (OM) hebben volgens hem „hoogstwaarschijnlijk samengewerkt bij het vervalsen van de taps”.

Derksen heeft voor zijn analyse vooral gekeken naar elf gesprekken die het hof met name gebruikte als bewijs. Van de duizenden getapte gesprekken heeft Derksen alleen de ongeveer 150 Engelstalige gelezen, de overige taps betroffen gesprekken in het Turks en Koerdisch. Die talen is Derksen niet machtig.

Baybasin zit naar eigen zeggen al zestien jaar ten onrechte vast. De nu 57-jarige Koerd is als kopstuk van een criminele organisatie veroordeeld. Zijn advocaat Adèle van der Plas probeert al jaren aan te tonen dat Baybasin een zakenman en Koerdische vrijheidsstrijder is. Hij zou door een opzetje van de Turkse geheime dienst achter de tralies zijn verdwenen. De Hoge Raad buigt zich over een herzieningsverzoek van haar in deze zaak. Diederik Aben, de advocaat-generaal bij het hoogste rechtscollege, komt na de zomer met de resultaten van een eigen onderzoek naar de telefoontaps in deze strafzaak.

Derksen was eerder betrokken bij het verzamelen van materiaal dat leidde tot de uiteindelijke vrijspraak van verpleegster Lucia de B., die van kindermoord werd verdacht. In de zaak-Baybasin is volgens hem sprake van „manipulatie van het audiomateriaal en gesjoemel met de vertalingen”. De wetenschapsfilosoof concludeert dat soms ontlastende uitspraken zijn „weggepoetst”. Ook blijkt uit technische informatie van frequenties en signalen dat er gemanipuleerd is. De beltoon komt soms uit een ander land dan waar een gesprek zou zijn gevoerd. Soms zou een gesprek met een vast nummer zijn gevoerd en blijkt het te gaan om een mobiel toestel. Ook zijn er gesprekken volgens hem innerlijk niet consistent. Derksen denkt dat de gesprekken gemanipuleerd konden worden doordat van buiten gesprekken zijn aangeleverd die tussen bestaande afgeluisterde gesprekken werden gevoegd.

Advocaat Van der Plas zegt de bevindingen van Derksen als „aanvullend novum” – een nieuw feit in de zaak – te zullen indienen bij de Hoge Raad, zodat die in haar herzieningsverzoek kunnen worden meegenomen. „De conclusie van Derksen dat er gemanipuleerd is met taps, is niet mals. Het is ook van de gekke dat wij nu moeten bewijzen hoe die taps vervalst zijn, terwijl de boeven die dit hebben gedaan op alle fronten zwijgen.”

Van der Plas zegt van „inlichtingenbronnen in Turkije” in 2007 te hebben vernomen dat de Turken de veroordeling van Baybasin konden regelen door gebruik te maken van de chantabele positie van Joris Demmink, indertijd de hoogste ambtenaar op het ministerie van Justitie. „Men wist dat hij Turkse jongens seksueel zou hebben misbruikt.”

Derksen laat zich niet uit over deze complottheorie. De naam Demmink komt in het hele boek niet voor. „Die zaken hebben absoluut niets met elkaar te maken, althans in het dossier is er geen aanwijzing voor”, aldus Derksen.

Overigens voerde Baybasin al eerder het verweer dat er geknoeid is met telefoontaps. Maar niet alleen het gerechtshof in Den Bosch, ook de Hoge Raad, het Europese hof voor de mensenrechten en een commissie die onder leiding van Ybo Buruma later nog eens bekeek of de afgesloten strafzaak moest worden heropend, gingen akkoord met de veroordeling.