Conchita Wurst - wat is het verhaal achter de baard?

Ze werd gezien als dé rariteit van dit Eurovisie Songfestival. Maar Conchita Wurst, de ‘vrouw met baard’ kwam, zag en overwon. Wat is eigenlijk het verhaal achter het gezichtshaar?

Conchita Wurst tijdens de persconferentie na haar overwinning.
Conchita Wurst tijdens de persconferentie na haar overwinning. Foto Reuters / Tobias Schwarz

Ze werd gezien als dé rariteit van dit Eurovisie Songfestival. Toch wist Conchita Wurst met haar powerballade Rise Like A Phoenix het grote publiek voor zich te winnen. De ‘vrouw met baard’ kwam, zag en overwon. Maar wat is eigenlijk het verhaal achter die baard?

Alles bereiken

Wurst (echte naam: Tom Neuwirth) wilde met een camp-knipoog protesteren tegen discriminatie en intolerantie. Haar motto: “Je kunt alles bereiken, wie je ook bent.”

Maar in sommige landen, waaronder Wit-Rusland en Oekraïne, viel de provocerende act slecht. Rusland - dat twee onberispelijke gezusters stuurde om de vrede te bezingen - vreesde een “sodomiefeest”. Het beeld moest tijdens het optreden van Conchita maar op zwart worden gezet, vonden sommigen. En na afloop van de finale zagen verscheidene commentatoren in de overwinning een teken van de decadentie en het morele verval van Europa. NRC-journalist Steven Derix volgde de Russische reacties:

Twitter avatar StevenDerix Steven Derix De Russische tv verwekt de nederlaag. Weer eindeloos nationalistische praat. ,,Europa betekent vrouwen met baarden.”
Twitter avatar StevenDerix Steven Derix De Russische nazit met Zjirinovski: ..Er zijn geen mannen en vrouwen meer in Europa.” #ESF

Een olifantenhuid

De ophef laat volgens Conchita zien dat de strijd tegen vooroordelen nog niet gestreden is. Het gezichtshaar is dan ook een statement. Tegen discriminatie en voor tolerantie. Van critici trekt ze zich weinig aan. “Ik heb een olifantenhuid”, zei ze in een interview in de marge van het songfestival. Tegelijk, geeft ze in interviews toe, is Conchita een persona (“spirit lady”) dat ze gebruikt om in haar privéleven onherkenbaar te blijven.

Kortom, het is de personage die kritiek krijgt en niet de “saaie, gewone jongen” die in een kleine flat woont en gewoon zijn eigen was doet.

De baard als gimmick

Hoe men ook over seksualiteit en travestie denkt, het was te verwachten dat een ‘vrouw’ met een baard de nodige reacties en de nodige spot zou opleveren. Na de finale werd bijvoorbeeld gegrapt dat Nederland had gewonnen, als Ilse DeLange maar gezichtshaar had gehad.

Twitter avatar sahar_shirzad Sahar Shirzad @JanHoedeman dan had ze er zo uitgezien http://t.co/wjD1WNTs9g

Is de persona Conchita niet gewoon een truc om stemmen te trekken? Daar lijkt het niet op. Op haar YouTube-kanaal zijn allerlei jaren oude filmpjes te vinden waarin ze ook een baard, een pruik en een lading make-up op heeft. Zoals onderstaande video uit 2012, waarin Conchita uitlegt hoe ze haar ogen opmaakt.

De baard is er gewoon

Alle genoemde nobele doelen ten spijt, het is duidelijk dat je ook zonder baard kunt strijden tegen discriminatie. Conchita’s maatschappelijke ambities blijken ook niet per se leidend. “In mijn wereld is het niet belangrijk wat je geaardheid is en of je een baard hebt.”

Na een moeilijke jeugd vol pesterijen besloot Tom Neuwirth op een dag om gewoon zichzelf te zijn. “En toen kwam ik met het idee van een bebaarde vrouw, omdat ik wilde zeggen dat het niet belangrijk is hoe je eruit ziet”, zegt ze tegenover de website Vocativ.com. “Maar voor mij persoonlijk is het heel belangrijk. Ik wil er op elke foto perfect uitzien.”

“Ik weet dat bebaarde vrouwen niet vaak voorkomen. En ik wil daar verandering in brengen. Mijn droom is dat, in de toekomst, elk meisje dat een baard wil die ook mag laten staan.”

    • Laura Klompenhouwer