Opinie

Telefoons verboden

Er worden tegenwoordig speciale avonden georganiseerd waarbij telefoons verboden zijn. Even bevrijd van de voortdurende druk om te communiceren.

Woensdagavond om half acht zette ik mijn telefoon uit. Niet om beter ‘in het moment’ te kunnen leven, maar omdat Esra’a Al-Shafei, internetactiviste uit Bahrein, een ‘Vrijheidslezing’ gaf in debatcentrum de Balie. Uit veiligheidsoverwegingen mochten geen foto’s worden gemaakt. Wel werd er een geluidsopname live uitgezonden. Het gevoel van heimelijkheid – zo lekker om je in te wentelen wanneer je nooit écht iets hoeft te verbergen – verdween daarmee, maar het doel van Esra’a Al-Shafei is dan ook om zoveel mogelijk mensen met zoveel mogelijk informatie te bereiken.

Esra’a eist haar virtuele ruimte op (ze initieerde onder meer Crowdvoice.org. Mideastyouth.com en Migrant Rights), maar haar aanwezigheid mag niet van de inhoud afleiden. „In Bahrein kun je gearresteerd worden voor een kritische tweet.” De minister-president volgt haar, dus wanneer ze iets onder de aandacht wil brengen wat erg gevoelig ligt, vraagt Esra’a aan vrienden in het buitenland om het te tweeten.

In de gevangenis kun je immers niet werken en van dat idee gruwelt Esra’a. „Ik geloof niet in weekend. We gaan altijd door, 24/7.”

Dat kan alleen door samen te werken met mensen over de hele wereld. Wat begon in het kleine Bahrein, dat als een spuugvlokje van Saoedi-Arabië in de Perzische Golf ligt, verspreidde zich over het Midden-Oosten en verder.

De meeste van haar werknemers heeft ze nog nooit offline ontmoet. In een interview met De Correspondent zei ze ‘gewoon’ te weten wie ze kan vertrouwen en wie niet. Hier spreekt het instinct van iemand die in mondiale samenwerking de toekomst ziet. Onafhankelijkheid en vrijheid kunnen alleen worden bereikt door verbinding te zoeken. Het internet verpulvert de romantische Tolstoj-opvatting dat alle geluk hetzelfde is (hoe divers verlangens en wensen zijn, wordt bijvoorbeeld op het LGBTQ-forum Ahwaa.com besproken) en dat alle ongeluk van elkaar zou verschillen (Oekraïners namen het Crowdvoice-concept uit het Midden-Oosten over om beelden van protestacties en politiegeweld te delen).

In de zaal zat Mohammed Al-Maskati – vriend, activist en tevens landgenoot. Het is jaren geleden dat Esra’a en hij elkaar hebben gezien, want in Bahrein is een ontmoeting te gevaarlijk.

De censuur die hen bij elkaar vandaan houdt, dreef hen eens bijeen. De eerste keer dat ze elkaar ontmoetten, was bij een demonstratie voor een gevangengenomen journalist. Toen Mohammed het land later probeerde te verlaten, werd hij aangehouden omdat hij met Esra’a op een protestfoto stond. Ze moesten er nu allebei om lachen, bulderend door de microfoon. Hij vertelde het smakelijk, een problems at first sight-verhaal.

Het publiek luisterde er stilletjes naar, machteloos als altijd.