Nee: Maar Nederland is géén belastingparadijs

De politiek is intussen druk bezig excessen te bestrijden. Maar daar trekken we geen buitenlandse bedrijven mee, zeggen critici.

Voor wie erover twijfelt: Nederland is dus geen belastingparadijs. Dat besloot de Tweede Kamer vorig jaar in een stemming. In een motie verzocht PVV-Kamerlid Roland Van Vliet de term belastingparadijs te verwerpen en gesprekspartners te corrigeren als ze deze „kwalijke kwalificatie” per ongeluk toch bezigen.

Een ruime meerderheid van 124 Kamerleden stemde voor.

Het imago van Nederland als belastinghaven zit de politiek steeds meer dwars, ook aangespoord door lobbyclubs en buitenlandse kritiek. Dáárover gaat dus vaak het debat. Veel minder vaak over hoe Nederland fiscaal aantrekkelijk genoeg blijft in de strijd om buitenlandse bedrijven.

Incidenten leiden tot grote verontwaardiging. Bijvoorbeeld over het gebruik van Nederlandse bv’s in een fiscale sluiproute door de Oekraïense presidentszoon Alexander Janoekovitsj. En het blijft niet alleen bij praten. Onder druk van de Tweede Kamer maakte het kabinet vorig jaar een plan tegen belastingontwijking door buitenlandse bedrijven. Die moeten nu meer ‘echte’ economische activiteiten in Nederland ontplooien, en niet alleen lege brievenbusmaatschappijen oprichten. Ook worden de ruim negentig belastingverdragen die Nederland heeft bekeken. Ruim twintig verdragen worden nu herzien, waardoor ontwikkelingslanden minder belasting mislopen, zo is de bedoeling.

Nederland belooft beterschap

Ook internationaal wil Nederland goed zijn best doen. De Oeso, de internationale club van rijke landen, presenteerde afgelopen zomer een actieplan tegen internationale belastingontwijking. Nederland zal „actief” meedoen, schreef het kabinet in een reactie aan de Tweede Kamer. Het stuurt mensen van het ministerie van Financiën en van de Belastingdienst om te helpen met het uitwerken van het actieplan, dat in de zomer van volgend jaar af moet zijn.

Hoewel de Oeso formeel niks kan afdwingen, is de verwachting dat landen het plan wel degelijk zullen uitvoeren. Een overtuigend eerste teken was er al deze week. Oeso-land Zwitserland liet weten zich te verbinden aan de automatische informatie-uitwisseling van belastinggegevens, een van de actiepunten in het plan. De toezegging is een breuk met het eeuwenoude Zwitserse bankgeheim dat de privacy van klanten garandeert.

Wie de afspraken achteraf toch niet nakomt, verspeelt zijn geloofwaardigheid, zegt belastingadviseur Wiecher Munting van Otterspeer Haasnoot & Partners. „Landen die niets te verliezen hebben, kunnen dat doen. Maar Nederland kan zich dat niet permitteren.”

Elitair

Maar Nederland kan het zich ook niet permitteren alleen iets te doen aan de brievenbusmaatschappijen, zegt directeur Patrick Mikkelsen van de American Chamber of Commerce, een lobbyclub voor het internationale bedrijfsleven. „De komst van grote bedrijven is niet vanzelfsprekend.” De beperkte aandacht daarvoor noemt Mikkelsen „elitair”.

Bedrijven hebben bovendien een hekel aan onvoorspelbaarheid, zeggen fiscalisten. Zekerheid en stabiliteit zijn essentieel voor multinationals op zoek naar een vestigingplaats, zegt fiscalist Lodewijk Berger van advocatenkantoor Jones Day. „Ze vinden het onprettig als het fiscale regime in een land ter discussie staat.”

Maar die discussie is voorlopig niet voorbij. Zo praat Den Haag komende week over belastingvoorlichting door Nederlandse ambassades, nadat bleek dat de ambassade in Oekraïne bedrijven aanbeveelt Nederlandse bv’s op te zetten om belasting te ontwijken.

Er is immers per stemming besloten dat Nederland geen belastingparadijs is –zulke promotie helpt dan niet om de rest van de wereld hiervan te overtuigen.