Duits vonnis: asielzoeker loopt risico in Nederland

Het is zeer uitzonderlijk dat een rechter om deze reden bepaalt dat asielzoekers niet naar een andere lidstaat van de Europese Unie mogen worden teruggestuurd. Foto ANP / Vincent Jannink

Een Duitse rechter heeft het terugsturen van een asielzoeker naar Nederland tegengehouden omdat hij hier risico loopt op een mensonwaardige behandeling. Dat meldt NRC Handelsblad vandaag. Volgens de rechtbank is niet voldoende gewaarborgd dat asielzoekers in Nederland voorzien zijn van basale levensbehoeften zoals voedsel en onderdak.

Het is zeer uitzonderlijk dat een rechter om deze reden bepaalt dat asielzoekers niet naar een andere lidstaat van de Europese Unie mogen worden teruggestuurd. In 2011 deed het Europees Hof voor de Rechten van de Mens een uitspraak waardoor lidstaten geen asielzoekers meer naar Griekenland mogen terugsturen. De kans bestond dat zij daar “onmenselijk en vernederend” behandeld zouden worden. Nu ziet de Duitse rechter bij Nederland een te groot risico op schending van het recht op “een menswaardig bestaansminimum”.

Een rechtbank in Darmstadt deed de uitspraak afgelopen donderdag in een zaak over een Somalische asielzoeker, die in Nederland was uitgeprocedeerd en naar Duitsland was uitgeweken. Duitsland wilde hem terugsturen naar Nederland, op grond van de zogeheten Dublin-overeenkomst. In dat verdrag hebben lidstaten van de Europese Unie afgesproken dat migranten in het eerste land waar ze de EU binnenkomen, asiel aanvragen. Naar dat land worden ze teruggestuurd als ze het ergens anders opnieuw proberen.

Lees het volledige vonnis hier:

VN riepen op geen asielzoekers naar Bulgarije te sturen

Alleen over landen die de asielstroom niet goed aankunnen of geen adequate procedure hebben, bestond tot nu toe discussie of andere lidstaten daar wel asielzoekers naar moeten terugsturen. De Verenigde Naties riepen bijvoorbeeld begin dit jaar op om geen asielzoekers terug te sturen die via Bulgarije de EU zijn binnengekomen. Dat land kan de instroom van Syriërs amper aan en de opvang is gebrekkig.

Nu oordeelt een Duitse rechter dat de overdracht van deze Somaliër aan Nederland “niet als rechtmatig beschouwd [kan] worden”. Specifiek wijst de rechter op het feit dat in Nederland het verbod op arbeid voor asielzoekers gepaard gaat met het ontbreken van overheidssteun. Daarmee dreigt de asielzoeker af te dalen “onder het lichamelijke en sociale bestaansminimum”. “Menswaardigheid valt niet te relativeren door asielbeleid”, staat in het vonnis.

Volgens advocaat Pim Fischer betekent deze Duitse uitspraak grote imagoschade voor Nederland. “Een groot buurland vindt dat wij onder de grens van de menselijke waardigheid zijn gezakt.” Fischer is gespecialiseerd in rechtszaken voor mensen die in armoede leven en helpt hen aan onderdak en bijstand.

Ministerie: aan één vonnis geen conclusies verbinden

Eind oktober vorig jaar bepaalde het Europees Comité voor Sociale Rechten dat Nederland moet zorgen voor onderdak, eten en kleding van mensen die illegaal in Nederland verblijven. Verantwoordelijk staatssecretaris Fred Teeven (Veiligheid en Justitie, VVD) heeft meerdere keren gezegd dat hij geen gehoor zou geven aan die (nog voorlopige) beslissing.

Over het Duitse vonnis laat het ministerie weten dat het gaat om “één uitspraak van een lagere rechter in een individuele zaak waarin Nederland geen verweer heeft hoeven en kunnen voeren. Het is daarom voorbarig om hier algemene conclusies aan te verbinden over het Nederlandse stelsel.” Deze week schreef Teeven nog aan de Kamer dat hij in Duitsland had gecheckt dat van “uitstel of stopzetting van de overdrachten naar Nederland in het geheel geen sprake is”.

    • Annemarie Kas