‘De productie van één spijkerbroek vervuilt 7.000 liter water’

Dat stond op 26 mei in nrc.next.
Dat stond op 26 mei in nrc.next.

De aanleiding

Een spijkerbroek vervuilt net zoveel water als je lichaam in tien jaar tijd verbruikt. Oftewel, de productie van één spijkerbroek vervuilt zevenduizend liter water. Dat zei James Veenhoff, oprichter van de Jean School in Amsterdam, dinsdagavond in het programma RTL Late Night. Hij zei over de productie van een spijkerbroek: „De hele keten: van katoenplant, garens maken, verven, stonewash ... dat proces vervuilt 7.000 liter water.”

Gisteren stond in deze krant dat er 8.000 liter wordt gebruikt voor de productie van een kilo katoen. Hoe kan het dat de productie van één spijkerbroek gelijk staat aan een kilo katoen?

Waar is het op gebaseerd?

Veenhoff zegt dat het gebaseerd is op onderzoek van kledingbedrijf Levi’s. Zij zeggen geen onderzoek te hebben waar die zevenduizend liter watervervuiling uit blijkt. Maar ze denken ook niet dat Veenhoff ongelijk heeft.

En, klopt het?

We vragen Juan Hinestroza, docent vezelwetenschap aan de Amerikaanse Cornell University, waarom de productie van een spijkerbroek zo vervuilend is. Een spijkerbroek is van katoen gemaakt, legt hij uit, en voor katoen is het moeilijk om verfstoffen op te nemen. Tenzij er heel veel water aan wordt toegevoegd. Hinestroza vertelt dat de verf waarmee katoen gekleurd wordt, moleculen bevat die moeilijk uit het water te halen zijn. Die chemische en soms giftige stoffen zijn niet direct schadelijk voor je gezondheid maar wél voor het milieu, zegt Ilze Smit van Greenpeace International. In de Chinese stad Xintang wordt ongeveer een op de drie spijkerbroeken in de wereld geproduceerd. Grote verffabrieken lozen hier hun verfresten in beken.

Maar niet alleen de verf is schadelijk voor het water, zegt Lynsey Dubbeld. Dubbeld is trendanalist en auteur van het boek Mode voor morgen. Duurzame kleding in Nederland. Op de katoenplantages wordt flink gespoten met gewasbeschermingsmiddelen, zoals insecticiden en pesticiden. „In de lagelonenlanden waar het gros van onze kleding wordt gemaakt, komen deze milieubelastende stoffen nogal eens terecht in de rivieren in de buurt van de fabrieken – en vervuilen uiteindelijk het drinkwater van de bevolking.”

Dat de productie van een spijkerbroek veel water vervuilt, is duidelijk. Maar hoeveel liter water wordt er vervuild om één spijkerbroek te produceren?

Hinestroza en Greenpeace hebben geen exacte cijfers. Milieu Centraal, een kenniscentrum over milieu, leidt ons daar de website Waterfootprint.org. Hier kun je lezen wat voor effect de productie van bepaalde producten heeft op ons water. Er wordt ook uitgelegd hoeveel water er gemiddeld in de wereld wordt gebruikt om kleding te produceren.

Om een shirt van 250 gram te produceren wordt 2.500 liter water gebruikt. Een spijkerbroek van 800 gram kost 8.000 liter water. De cijfers zijn gebaseerd op een rapport van het Unesco-instituut voor Watereducatie, geschreven door Arjen Hoekstra, hoogleraar waterbeheer aan de Universiteit van Twente. We spreken met de hoogleraar. Is die 7.000 liter aannemelijk voor de productie van één spijkerbroek? Ja, zegt Hoekstra, dat kan zeker kloppen. Maar afhankelijk van de broek, kan het ook een paar duizend liter meer of minder zijn. Als je het hele proces meeneemt van het irrigeren van de katoenvelden, tot het verven, dan kom je ongeveer op dat cijfer uit, zegt Hoekstra. Zo’n 80 à 90 procent van dat water wordt verbruikt of vervuild tijdens de katoenteelt, de rest in de kledingindustrie, zegt Hoekstra. Niet alleen spijkerbroeken, maar alle katoenen kleding kost zoveel water.

Wel zijn er grote verschillen: biologisch geteelde katoen gaat bijvoorbeeld gepaard met veel minder watervervuiling, en niet alle kledingindustrie is zo vervuilend als in China en bijvoorbeeld Bangladesh.

Juan Hinestroza van Cornell University is nu met een club aan het testen wat er aan het vervuilde water kan worden toegevoegd om het te reinigen. Inmiddels hebben grote kledingmerken als H&M, Nike en C&A aan Greenpeace beloofd vanaf 2020 geen giftige stoffen te laten lozen in rivieren.

Conclusie

James Veenhoff van de Jean School zei dinsdagavond in het programma RTL Late Night dat er zevenduizend liter water wordt vervuild om één spijkerbroek te produceren. Uit een Unesco-rapport blijkt dat die zevenduizend liter inderdaad een reëel getal is. Wij beoordelen deze stelling als waar.