Van ‘eendimensionaal’ tot ‘weergaloos mooi’ - ‘Anne’ is wisselend ontvangen

Koning Willem Alexander poseert met de cast na de premiere van de theatervoorstelling Anne.
Koning Willem Alexander poseert met de cast na de premiere van de theatervoorstelling Anne. Foto ANP/Robin van Lonkhuijsen

De verwachtingen rond megaproductie Anne waren hooggespannen. Koning Willem-Alexander woonde samen met de dagbladrecensenten gisteravond de première in het nieuwe Amsterdam Theater bij. De recensies blijken wisselend; zo prijst de Volkskrant ‘weergaloos mooie scenes’, en spreekt NRC van een ‘brave, eendimensionale voorstelling’.

NRC: ‘Anne’ weet niet drie uur lang te boeien - twee ballen

Anne is een imponerende, maar brave en eendimensionale voorstelling”, zo schrijft recensente Herien Wensink vandaag op de voorpagina van NRC Handelsblad. Lof heeft ze voornamelijk voor de presentatie:

“Op bijna ware grootte zijn Anne’s ouderlijk huis aan de Merwedestraat, en voor- en achterhuis (4 etages!) aan de Prinsengracht 263 nagebouwd, alsmede een Parijse bistro, compleet met kristallen kroonluchters. [...] De technische innovaties, zoals een uiteenwijkende gevel die het binnenste van een huizenblok onthult, zijn overweldigend en soms adembenemend.”

Maar zo realistisch als de decors zijn, zo eendimensionaal zijn de meeste personages, zo gaat Wensink verder: “Anne duurt ruim drie uur, maar weet lang niet steeds te boeien.” Zo blijft de ontroering verontrustend lang uit:

“Dat komt ook door de hinderlijke raamvertelling waarin de stervende Anne droomt dat ze na de oorlog in Parijs woont, en deze volwassen Anne terugblikt op haar onderduikjaren in een overbodig liefdesplot. Het neemt nogal wat van het drama weg dat een volwassen Anne alles navertelt – al maakt dat de voorstelling wel beter geschikt voor jongeren; een belangrijke doelgroep.”

de Volkskrant: onopgesmukt, weergaloos mooi toneel

De Volkskrant publiceert morgen pas de volledige recensie van Anne, maar online is al een korte versie te lezen. Criticus Hein Janssen is lovend, en richt zich in dit voorproefje vooral op de ‘onopgesmukte regie’, en hij zag vooral mooie scènes die leidde naar een ‘stil makend slotakkoord’.

Anne begint met een fictieve ontmoeting van Anne met een jonge uitgever in een Parijse brasserie, vlak na de oorlog. Aan hem vertelt ze haar verhaal. [...] De voorstelling ontrolt zich vervolgens als een vrij traditioneel en realistisch vormgegeven toneelstuk, waarin de techniek slechts een bijrol speelt.

Artistiek leider Theu Boermans heeft het accent vooral op de vertelling gelegd en een bijna onopgesmukte acteursregie toegepast. Tegen het eind van de voorstelling, als het drama zijn einde nadert, overtuigt het artistieke team met enkele weergaloos mooie scènes en beelden, die Anne tenslotte een stil makend slotakkoord geven.”

Hoeveel sterren Janssen het stuk geeft blijft tot morgen onduidelijk.

Het Parool: risicoloos en soms wat saai - drie sterren

De productie Anne is groot, zo groot dat de ‘benauwdheid van het Achterhuis verloren gaat’, zo schrijft recensent Simon van den Berg voor Het Parool. Hij noemt Anne “op artistiek vlak risicoloos en zelfs wat saai.” Van den Berg:

“De bewerking wisselt steeds het alledaagse leven van de onderduikers af met de meer bespiegelende teksten uit het dagboek, die Anne aan de geheimzinnige uitgever vertelt. Maar de ontzaglijke vorm [...] verhindert dat je de benauwdheid van haar situatie voelt.”

De cast noemt de recensent ‘voornamelijk erg goed’, maar, zo besluit Van den Berg:

Anne is als een film, maar dan een film zonder close-ups. De geschiedenis wordt prachtig zichtbaar gemaakt, maar veel te weinig invoelbaar.”

Buddy Elias (R), neef en het laatst levende familielid van Anne Frank, bedankt de cast na afloop van de première. Foto ANP / Robin van Lonkhuijsen
 

Telegraaf: makers hebben de juiste snaar geraakt - vier sterren

Telegraaf recensente Annet de Jong is zeer te spreken over Anne. Ten eerste begint het stuk volgens De Jong met ‘aangename geschiedvervalsing’ als Anne na de oorlog haar toekomstige uitgever in Parijs ontmoet. “En dat is nog maar het begin”. De Jong vervolgt met een lofzang op de indrukwekkende decors en hoe daarmee wordt gespeeld: “Anne’s handschrift danst voorbij op het scherm.”

Ook over het spel is De Jong zeer enthousiast:

“Onder regie van Boermans hebben de acteurs precies de juiste balans gevonden: spaarzame momenten van comic relief, maar niet teveel. de laatste scene, een prachtig toneelbeeld, hakt er zo in dat het publiek muisstil is en aarzelt om het slotapplaus in te zetten, omdat het doorbreken van de stilte ongepast voelt. Dan heb je als makers juiste snaar weten te raken. Chapeau.”

Metro: geen knaller maar een lange zit - drie sterren

Erik Jong schreef voor Metro een recensie met de veelzeggende zin ‘soms zijn toeters en bellen niet nodig’. Hij roemt het spel in Anne, maar ze is een ‘prachtige actrice in een wat middelmatige voorstelling’. Jong:

“Acht personages zaten twee jaar op elkaars lip. De Tweede Wereldoorlog speelde zich buiten hun blikveld af, onderlinge irritaties lagen op de loer. Dat is meteen het minpunt van deze voorstelling. De onderlinge irritaties duren maar voort. Zeker twee uur lang zien we hun strijd, maar de vreselijke angst die er moet zijn geweest komt maar niet binnen.[...]

Deze Anne-versie is geen knaller geworden, maar ondanks mooie momenten eerder een wat lange zit.”

NU.nl: klassiek theater met wereldallure - vijf sterren

De meest lovende recensie is vinden op nu.nl. Vijf sterren, een maximale score krijgt Anne. Anne Jongeling schrijft op de nieuwssite dat deze voorstelling eigenlijk the best of both worlds combineert, en daarmee overtuigt:

“Groots opgezet, groots uitgevoerd klassiek theater aangevuld met contemporaine visuele middelen van wereldallure. [...] Ondanks het visuele vertoon heeft regisseur Theu Boermans de nadruk gelegd op het vertellen van dit verhaal op het onderduikadres, waarheidsgetrouw en ingetogen. Door die ingetogenheid is het claustrofobische van Het Achterhuis zelfs in een enorme zaal van het nieuwe Amsterdam Theater, met dat immense podium, overtuigend verbeeld.”

Daar voegt ze tot slot aan toe dat het stuk volgens haar precies de tragiek overbrengt van een ambitieuze dromer die zo jong aan haar einde komt:

“Dat het meisje nooit zal weten hoe wereldberoemd ze zou worden, is hier intens en liefdevol verbeeld, maar o zo hartverscheurend.”