Dit is een artikel uit het NRC-archief De artikelen in het archief zijn met behulp van geautomatiseerde technieken voorzien van metadata die de inhoud beschrijven. De resultaten van deze technieken zijn niet altijd correct, we werken aan verbetering. Meer informatie.
Bekijk hele krant

Drugs

Van Woerden naar een Amerikaanse cel

Silk Road is een online marktplaats voor de onderwereld // Maikel S. verdiende er veel geld, maar hem wacht nu een lange gevangenisstraf // Hoe kwam het zo ver?

Foto's thinkstock, fotobewerking NRC

Gekleed in een zwart pak stapt Maikel S. (22) uit het vliegtuig. In zijn tas zit 20.000 dollar aan bankbiljetten. Zijn gehuurde Lamborghini staat klaar om hem naar een feestje te brengen in South Beach, Florida. Daar heeft hij een afspraak met Amerikaanse zakenpartners. Aan hen zal hij zo dadelijk een deel van zijn drugshandel overdragen.

Wat Maikel niet weet, is dat op dat moment al achttien maanden een undercoveroperatie rond hem aan de gang is.

Hij wordt verdacht van het verkopen van drugs via de online marktplaats Silk Road, een website die door het Amerikaanse ministerie van Justitie wordt omschreven als ‘een zwarte markt voor het handelen in drugs en witwassen van geld’. Maikel zou ongeveer 566.000 xtc-pillen, 4 kilo cocaïne, 104 kilo van de chemische stof MDMA en flinke hoeveelheden benzodiazepine, amfetamine, LSD en marihuana heel de wereld over hebben gestuurd. Maikel liet zich uitbetalen in bitcoins, een digitale munt. Volgens de Amerikaanse justitie verdiende hij 385.000 bitcoins met zijn handel, wat omgerekend naar de huidige waarde 120 miljoen euro is.

Op het feestje in South Beach zal Maikel nooit aankomen. Hij wordt gearresteerd op het vliegveld.

Een jongen van 22 uit Woerden werd een van de grootste online drugshandelaren ter wereld. Hoe is het zover gekomen? En wat voor leven leidde hij in Nederland? Deze krant sprak met oud-vrienden, collega’s en buren van hem. Zijn familieleden wilden geen medewerking verlenen aan dit artikel.

In één ding is Maikel altijd al goed geweest: spullen verkopen. Op zijn middelbare school, het Kalsbeek College in Woerden, begint hij een handel in scooteronderdelen. Die probeert hij online te verkopen. Zo biedt hij op een forum een toerenteller aan voor 120 euro – volgens leden van de website een veel te hoge prijs. Maikel verlaagt zijn prijs een aantal keer, tot 80 euro. Als ook die prijs te hoog wordt bevonden, schrijft hij: ‘Ach ik verkoop dat nutteloze kreng wel aan een schoolmaatje voor 150’. Op het forum wordt de jonge Maikel dan al een „supervette heler” genoemd, omdat hij zo veel materialen doorverkoopt.

Onzekere meisjes geeft hij een compliment – dat werkt altijd

Maikel is niet alleen geïnteresseerd in scooters, hij geeft de jongens op het scooterforum ook relatieadvies. Hij vertelt ze hoe ze het beste meisjes kunnen versieren. ‘Onzekere meiden worden graag gecomplimenteerd, omdat ze zo meer zelfvertrouwen krijgen’, schrijft hij.

Die versiertrucs zijn afkomstig uit het versierhandboek The Game, vertelt een oud-klasgenoot. Maikel benadrukte dat het boek de oplossing is voor alle problemen in de liefde. Zijn eigen vriendin, vertelde hij, had hij er ook aan te danken.

Maikel staat op school bekend om zijn cynische opmerkingen. Vooral tijdens lessen informatica is hij niet te genieten, omdat hij veel meer van computers af weet dan zijn docenten. „Dit gaat helemaal nergens over”, zegt hij dan tegen de leraar, om vervolgens iets anders te gaan doen. Maikel komt over als een zelfverzekerde jongen. „Alsof hij zijn zaakjes wel voor elkaar had”, zegt een oud-klasgenoot.

Zodra hij achttien jaar oud is, komt hij op een blauwe racemotor naar school. Ook rijdt hij in een Audi, en loopt hij rond met de nieuwste telefoons. Zijn klasgenoten hebben wel een vermoeden dat Maikel „niet alles volgens het boekje doet”. Die dure spullen kocht hij van het geld dat hij had gekregen van zijn opa, vertelde Maikel als iemand ernaar vroeg.

Maikel heeft het nooit over zijn ouders. Wel weten zijn klasgenoten dat hij geen gelukkige thuissituatie heeft. Zijn ouders zijn gescheiden.

Op de middelbare school maakt Maikel websites voor vrienden en familie. Maar hij wil meer, groter. In de zomer van 2010, terwijl de rest van de klas vakantie viert, vraagt hij een klasgenoot de ‘telemarketing’ voor zijn eigen webbedrijfje te doen. Deze klasgenoot moet potentiële klanten voor hem bellen, in ruil voor een percentage van de opbrengst. Maikel geeft hem er vijftig tot honderd euro per klant voor. De samenwerking stopt al gauw. Maikel laat klanten achter met half afgemaakt werk. Zo levert hij voor een Limburgse ondernemer een website op die niet functioneert, blijkt uit een online klacht van deze ondernemer.

Na het afronden van het atheneum gaat hij aan de slag als app-ontwikkelaar. Bij bedrijven die sollicitatiegesprekken met hem voeren, komt hij „leergierig” over. „Hij kon zichzelf goed presenteren”, zegt een oud-collega. Maikel komt eerst in dienst bij ontwikkelaar Aspider Solutions uit Woerden. Maar voor het werk dat hij moet doen – apps maken – huurt hij stiekem een ander bedrijf in, stellen betrokkenen. Vervolgens doet hij alsof hij zélf de apps heeft gemaakt. Zodra het bedrijf achter het bedrog komt, wordt hij ontslagen.

Als hij zijn Audi in de prak rijdt, heeft hij een dag later al een nieuwe

Hierna gaat hij werken voor een andere ontwikkelaar, maar ook daar wordt hij snel ontslagen. Vervolgens neemt ontwikkelaar TriOpSys hem in dienst. Directeur Rob Timman herinnert zich Maikel als een „hele goeie programmeur” en een „slimme vent”, maar ook iemand waarmee „iets vreemds aan de hand was”. Rob Timman weet alleen niet waarom.

De directeur is verbaasd als Maikel een auto-ongeluk veroorzaakt pal voor het kantoor. Zijn Audi A4 ligt volledig in de prak. Maar Maikel is er heel laconiek over. „Hij deed alsof er helemaal niks ernstigs was gebeurd”, zegt Timman. De volgende dag staat Maikel met een splinternieuwe Audi op de stoep.

Maikel heeft op dat moment al een nieuwe website ontdekt, waar hij veel meer geld mee kan verdienen: Silk Road. Onder het pseudoniem SuperTrips gaat hij drugs verkopen op de anonieme website.

Op zijn profiel beschrijft hij hoe klanten een bestelling bij hem kunnen doen. Hij verkoopt alle soorten drugs: van xtc-pillen tot ‘Afghaanse heroïne’ en van ‘pure cocaïne’ tot ‘1 kilo High Grade Speed’. Prijzen variëren van 100 tot 6.000 dollar. Klanten moeten hem in bitcoins betalen. Hij heeft ‘grote voorraden’ drugs in huis. ‘Je kunt me letterlijk niet leegkopen’.

De Amerikaanse justitie vermoedt dat Maikel zijn drugs liet produceren door elf Europese handlangers, die hielpen met de productie, verpakking en verzending van de drugs. Op zijn profiel schrijft hij dat de bestellingen binnen zes uur ‘gratis’ worden verzonden vanuit Duitsland in ‘dikke, geurloze zakken’. Hij smokkelt de drugs onder andere in lege dvd-hoesjes, blijkt later als de douane in Chicago een drugspakketje onderschept waarop de vingerafdrukken van Maikel worden aangetroffen. Een groot deel van zijn drugspartijen worden naar de VS vervoerd.

Ondertussen komt Maikel steeds vaker niet opdagen op zijn werk bij TriOpSys. Dat is voor directeur Rob Timman reden om in te grijpen. Maikel krijgt een aantal waarschuwingen en wordt daarna op staande voet ontslagen.

Hij verdient dan al miljoenen op Silk Road. Maikel groeit in twee jaar tijd uit tot een van de grootste drugshandelaren van de site. Hij heeft 3.144 ‘fans’ en is daarmee naar eigen zeggen de populairste winkel van Silk Road. Dat dankt hij mede aan zijn goede reputatie: zijn winkel behoort tot de 1 procent meest betrouwbare verkopers, volgens de websitestatistieken.

Maikel heeft een truc bedacht voor het krijgen van positieve feedback. Iedereen die drugs bij hem bestelt, moet vóór het verzenden van de bestelling een positieve beoordeling achterlaten, ‘anders wordt uw bestelling niet verzonden’, schrijft hij.

Zijn handelsmerk zijn ‘question marks’: xtc-pillen met een vraagteken erop. Volgens de Amerikaanse justitie was dit Maikels „unieke identificerende logo”. Hij produceerde met zijn handlangers „honderdduizenden” rode, witte, groene en roze vraagtekenpillen.

Zijn vraagtekenpillen zijn een hit onder zijn klanten, blijkt uit de reacties op een forum van Silk Road-handelaren. Maikels drugs worden omschreven als ‘uitstekend’, ‘onbeschrijfelijk’ en ‘schoon’. Een koper schrijft dat hij de laatste keer drie weken moest wachten, ‘but it was fucking worth it’. Een ander noemt Maikel de beste verkoper van Silk Road. Justitie schat dat Maikel en zijn handlangers verantwoordelijk zijn voor 10.000 drugstransacties.

Wat zit er in de pakketjes die de buurvrouw voor hem ontvangt?

De jonge drugscrimineel opereert vanuit een appartement in het noorden van Woerden, dat hij heeft gehuurd voor ongeveer 760 euro. Zijn buren hebben wel vermoedens dat Maikel zich bezighoudt met onfrisse zaken. Ze vinden het verdacht dat hij altijd thuis is, maar wel „blitse wagens” voor de deur heeft staan. Een Audi A4, en nog een andere Audi, daarna een Mercedes, en een Bentley – hoe kon hij dat betalen zonder werk?

De buren vinden het ook vreemd dat er doorlopend pakketjes voor Maikel bij hen worden bezorgd. Een buurvrouw vertelt dat ze soms wel vier pakketjes tegelijk voor hem ontving. „Nu denk ik: wat zat er in die pakketjes? Misschien heb ik wel onbewust meegewerkt aan zijn handel.”

Bezoek krijgt hij bijna nooit. Behalve van zijn vriendin, een tenger meisje met donker haar. De overbuurvrouw heeft haar eens huilend op straat aangetroffen na een ruzie.

Maikel mishandelde haar, vertellen meerdere buren. De buurvrouw die boven hem woonde, zegt dat ze hem vanuit haar slaapkamer kon horen slaan. „Hij sloeg zo hard dat het altijd gillen was.” Andere buren zagen het meisje een keer de straat oprennen. „Aah! Niet doen!”, riep ze. Maikel kwam achter haar aan, met bloed op zijn witte trainingspak. „Ik heb twee keer de politie gebeld. Had ik het maar vaker gedaan. Ik heb minstens tien keer gehoord dat hij haar sloeg”, zegt de bovenbuurvrouw nu.

De buren durfden niets te doen, want hoewel Maikel een „klein ventje” was, waren ze toch een beetje bang voor hem. Hij was „ontzettend breed” en „liep erbij alsof hij God was”. Bovendien had hij een motor, waarmee hij regelmatig over de stoep sjeesde. De politie wil niet zeggen of ze meldingen heeft ontvangen van huiselijk geweld.

Aan zijn lucratieve handel komt vorig jaar een einde. Opeens verschijnen er geruchten op webfora dat SuperTrips zijn klanten oplicht. Meerdere kopers klagen erover dat ze hun bestelling niet geleverd krijgen. Als ze Maikel om opheldering vragen, reageert hij niet. „Ik ben verrast dat die selectieve oplichter hier nog actief is”, zegt een van de kopers.

Op webfora wordt een link gelegd met de vondst van een Belgisch drugslaboratorium in augustus 2013. Het is een van de grootste drugsvangsten ooit in Europa. Negen mannen en twee vrouwen worden gearresteerd, zij zouden deel uitmaken van een crimineel netwerk met takken in Turkije, Polen en ook Nederland. Volgens een Silk Road-handelaar verschijnt de dag erna een mededeling op de website van SuperTrips dat een deel van zijn handel is opgerold.

Maikel raakt dan ook nog eens zijn huis in Woerden kwijt – volgens buren werd hij eruit gezet. Als de nieuwe huurder het huis wil komen bezichtigen, zegt Maikel dat dit niet kan omdat hij in Duitsland zit. Maar wanneer de huurder onaangekondigd langs komt, zit hij gewoon voor de televisie. De huurder vraagt of hij even binnen mag kijken. Maikel gooit meteen de deur dicht.

En nu kan hij maximaal 40 jaar gevangenisstraf krijgen

Enkele dagen later – in augustus 2013 – vliegt hij naar Miami, waar hij een afspraak zou hebben met een Amerikaan om een deel van zijn klantenbestand te verkopen. Op het vliegveld wordt hij aangehouden. Bestanden op zijn laptop bevestigen dat hij achter de account SuperTrips zit. Volgens zijn Amerikaanse advocaat Paul Petruzzi wil Maikel schuld bekennen. In Amerikaanse media omschrijft hij zijn cliënt als „een van de grootste spelers” op Silk Road. „Hij was een hele, hele drukke man op het internet”. Maikel kan maximaal 40 jaar gevangenisstraf krijgen.

Voor de kopers op Silk Road blijft hij een held. Op webfora reageren zij teleurgesteld op het nieuws dat hun SuperTrips is opgepakt. ‘Holy shit!’ schrijft iemand over zijn arrestatie. ‘Dit is het einde van een legende’.