Kunstverzamelaar Gurlitt overleden

Het naambordje van Cornelius Gurlitt in zijn huis in Salzburg, Oostenrijk.
Het naambordje van Cornelius Gurlitt in zijn huis in Salzburg, Oostenrijk. AFP / Wildbild

Kunstverzamelaar Cornelius Gurlitt is op 81-jarige leeftijd overleden. Dat meldt persbureau AFP. Gurlitt was de zoon van de in 1953 overleden kunsthandelaar Hildebrand Gurlitt, die veel zaken deed met nazi’s. Hij erfde een omstreden kunstcollectie.

Gurlitt is niet hersteld van een zware hartoperatie, zegt zijn woordvoerder. Hij had zo’n vijftienhonderd schilderijen in bezit, waaronder werken van Monet, Renoir en Picasso. Talloze van de werken zouden door nazi’s zijn gestolen van joden of onder dwang gekocht.

De collectie werd in 2012 bij toeval ontdekt tijdens een onderzoek naar belastingontduiking. Daarop ontstond de vraag waar de werken heen moesten: bleven ze bij Gurlitt, of gingen ze terug naar de (nabestaanden van de) originele eigenaar?

Gurlitt ontkende in eerste instantie dat de schilderijen gestolen waren. Hij zei dat zijn vader de werken rechtmatig verkreeg en dat hij vrijwillig niets terug zou geven. De fiscale opsporingsdienst gaf hem daarin gelijk - in elk geval een deel van de collectie was van Gurlitt. Vorige maand ging hij akkoord met een herkomstonderzoek door de autoriteiten, waarvoor ze nog een jaar de tijd zouden hebben.

Hoe nu verder?

Wat gaat er nu gebeuren met de collectie? Dat is iets wat iedereen zich afvraagt, zegt onze correspondent Frank Vermeulen.

“Wat er met het nalatenschap gebeurt, moet de komende dagen worden uitgezocht. Hij had zojuist een contract getekend met de Duitse overheid, de autoriteiten in Beieren hebben daarop de werken vrijgegeven. Gurlitt kon zijn schilderijen bekijken.”

Aanvankelijk was het allemaal erg onduidelijk, zegt Vermeulen. “Gurlitt liet zich niet vertegenwoordigen door een advocaat. Daarbij komt dat hij mentaal niet in staat was te bevatten wat hem overkwam.” Over de persoon Gurlitt wordt verschillend gedacht in Duitsland:

“In het algemeen hadden mensen medelijden met Gurlitt. Hij wordt niet gezien als persoonlijk schuldige. Er was wel discussie over. Het ene deel van de samenleving vond dat hij gelijk had, dat de roofkunst was verjaard. Een andere groep vond dat hij een morele verplichting had de werken terug te geven. Vanuit die kant is de druk op de Duitse regering zeer groot geworden. Ze waren bang voor internationaal gezichtsverlies door de trage gang van zaken.”

Lezen: het eerste interview dat Gurlitt ooit gaf, aan Der Spiegel. Een indringend portret van een eenzame man.

    • Mirjam Remie