Economie

Waarom staken de schoonmakers alweer?

DEN HAAG - In een trein tussen Den Haag Centraal en Utrecht is afval achtergebleven. De staking van treinschoonmakers leidt tot steeds smerigere taferelen. Reizigers klagen in toenemende mate over de rommel. ANP MARTIJN BEEKMAN
DEN HAAG - In een trein tussen Den Haag Centraal en Utrecht is afval achtergebleven. De staking van treinschoonmakers leidt tot steeds smerigere taferelen. Reizigers klagen in toenemende mate over de rommel. ANP MARTIJN BEEKMAN Foto ANP

Rondslingerende kranten, koffiebekers en sinaasappelschillen: de treinschoonmakers staken. Vanmiddag demonstreren ze bij het hoofdkantoor van NS in Utrecht. De staking hoort bij grotere landelijke stakingsacties, die al twee maanden aan de gang zijn bij meerdere bedrijven.

Maar omdat een vuile trein opvalt, merk je er waarschijnlijk nu pas wat van. Helemaal na Koningsdag. Maar dat is volgens de FNV puur toeval. De NS zelf hebben hier dus weinig mee te maken: ze hebben voor schoonmaak van treinen een schoonmaakbedrijf ingehuurd.

Waarom staken ze?

De vakbond van de schoonmakers, FNV, is ontevreden over de onderhandelingen van cao’s. Ze willen een loonsverhoging van 50 cent per uur, en doorbetaling van de eerste twee ziektedagen. De vakbonden van de werkgevers – in dit geval de Ondernemersorganisatie Schoonmaak- en Bedrijfsdiensten (OSB) – zegt op veel punten al te hebben toegegeven, maar dit niet te willen. Daarom roept de FNV zijn leden nu op tot staking.

Schoonmakers staken vaak in vakbondsverband

Waarom staken schoonmakers zo vaak?

Volgens stakingshistoricus Sjaak van der Velden is de FNV sinds 2009 begonnen met een actieve campagne om de schoonmakers betere arbeidsvoorwaarden en hoger loon te geven. Ook in 2010 en 2012 waren er bijvoorbeeld grote schoonmakersstakingen. Dat heeft drie redenen: allereerst wil de vakbond natuurlijk betere regels voor zijn leden.

Daarnaast zijn schoonmakers een dankbare groep als je met een staking veel effect en publiciteit wilt hebben. Niet alleen hun werkgever, het schoonmaakbedrijf, heeft er last van, ook het publiek gaat morren en wordt boos op de werkgever. En dan is het voor het publiek ook nog eens makkelijk om sympathie te voelen voor schoonmakers: het zijn vaak migranten die slecht betaald worden met weinig kansen op de arbeidsmarkt.

Hoe groot is de groep die staakt?

Dat is bij staking altijd onduidelijk, omdat beide partijen er een belang bij hebben de groep zo groot of klein mogelijk in te schatten. Volgens Ron Meijer, vakbondsbestuurder bij FNV gaat het nu om “70 procent van de treinschoonmakers”. Volgens OSB-voorzitter Hans Simons meer “richting tien procent”. De NS wil het ook het precieze aantal niet zeggen, maar laat weten „zich in beide cijfers niet te herkennen”.

Krijgen stakers doorbetaald?

De werkgever is niet verplicht om bij staking door te betalen. Daarom betaalt de vakbond ze een ‘stakingsuitkering’. Dat is deze keer de eerste week 58 euro netto per dag, na een week 68 euro per dag. FNV: “Net wat minder dan ze normaal verdienen.”

Heeft staken zin?

Soms wel. Door de eerdere stakingen van schoonmakers hebben ze wel meer salaris, geld voor taalcursussen en een traject naar vaste contracten voor uitzendkrachten gekregen. Van der Velden heeft een online database met 15.117 stakingen van werknemers in Nederland in de periode 1372-2008. Ongeveer evenveel acties zijn gewonnen, als verloren of geschikt.

“Statistisch geldt: hoe langer een staking duurt, des te groter de kans op verlies. Een staking die echt voor de 100 procent gewonnen wordt, gebeurt echt zelden.”

De staking stopt als de eisen worden ingewilligd, of als de aandacht voor de staking verflauwt. Het is te duur voor een vakbond om te blijven staken zonder aandacht.

Schoonmakers trekken relatief vaak aan het kortste eind