Secretaresse van Hitler zwichtte voor luxeleven

Op Theater Na de Dam spelen twee jonge theatermakers het levensverhaal van Hitler’s secretaresse Traudl Junge. „In iedereen schuilt een Traudl.”

Een voorstelling over de secretaresse van Adolf Hitler, nog geen uur na dodenherdenking. Je moet het maar durven. Toch kruipen zondag maar liefst twee jonge theatermakers in de huid van Traudle Junge, de privésecretaresse van de Führer die hem tot zijn dood trouw bleef. „Ze hoort natuurlijk bij de daders, maar het is juist belangrijk op 4 mei haar levensverhaal te vertellen. Want iedereen is een potentiële Traudl”, zegt acteur Daniël van Klaveren.

Ook actrice Thirsa van Til is gefascineerd door Junge en maakte over haar een voorstelling. Beide teksten behandelen chronologisch Junge’s leven, vanaf haar indiensttreding in 1942 tot haar oude dag, waarop ze verteerd werd door schuldgevoelens.

De twee theatermakers wisselen enthousiast hun Traudl-anekdotes uit. De jonge Traudl was volgens Van Klaveren vooral een naïef jong meisje dat niet in politiek geïnteresseerd was en toevallig met Hitler in contact kwam. Op haar tweeëntwintigste deed ze mee aan een typewedstrijd, waarna de Führer haar uitkoos als secretaresse.

„Eigenlijk wilde ze danseres worden”, vult Van Til aan. „Maar een baan bij de rijkskanselarij bood een snelle carrière. Ze kreeg een topfunctie en een luxeleven. Dat moet haar ego enorm gestreeld hebben.”

Van de gruwelijkheden die zich in de buitenwereld afspeelden, had Junge volgens de makers geen idee. „Ze leefde in enorme afzondering en typte alleen persoonlijke brieven en bestellingen”, zegt Van Til. Hitler was voor Junge vooral „een dieren- en natuurliefhebber, iemand die niet eens dode bloemen kon aanzien”, weet Van Klaveren. Ze raakte diep onder de indruk van hem en werd gaandeweg misschien zelfs verliefd. Die bewondering wilde ze volgens Van Klaveren zelf ook graag in stand houden. „Een gevaarlijk maar menselijk mechanisme: We geloven wat we willen geloven en negeren wat we niet willen weten.”

Omdat ze zo jong was, werd Junge na de oorlog snel gerehabiliteerd. Zelf kon ze ook lang met de gedachte leven dat ze gewoon jong en naïef was geweest, totdat ze in de jaren zestig langs een monument liep voor een verzetsstrijdster uit hetzelfde geboortejaar. „Die had ondanks haar jonge leeftijd wel gekozen om in opstand te komen. Toen besefte Traudl dat je nooit te jong bent om jezelf te bevragen, vertelt Van Klaveren.

Zijn voorstelling over Junge moet werken als waarschuwing. „Ik wil laten zien wat er gebeurt als je niet zelf nadenkt.” Om dat mechanisme invoelbaar te maken, draagt de acteur bewust geen kostuum uit de oorlog, kiest hij voor een kale vormgeving en noemt hij Hitler niet bij naam.

Van Til speelt naast Junge het contrasterende levensverhaal van de Haarlemse verzetsheldin Truus Menger. Met beide vrouwen voelt Van Til verwantschap. „Ik wil mezelf natuurlijk het liefst als een Truus zien, maar vrees ook dat ik voor haar heldendaden te schijterig ben.”

Op 4 mei hoopt Van Til dat het publiek zich betrapt op dezelfde gedachte, en ook „dat ze even mee gaan in het leven van Junge en het jammer vinden als ze uit Hitlers mooie bunker moet vertrekken.” We mogen volgens haar niet vergeten „dat tijdens de oorlog 80 procent van de Nederlanders Traudls waren.”