Met kunst een miljard ophalen moet lukken

Twee grote veilinghuizen Sotheby’s en Christie’s maken zich klaar voor de meiveilingen in New York // Verwachte gezamenlijke opbrengst: 1,1 miljard euro // Er zit ook een klein portret van Van Gogh bij

Elegant Lady (1951), gemaakt door Jackson Pollock, wordt geveild door Christie‘s.
Elegant Lady (1951), gemaakt door Jackson Pollock, wordt geveild door Christie‘s. Foto Christie‘s

Waterlelies van Claude Monet. Beelden van Giacometti. Kubistische portretten van Picasso. Een indrukwekkende witte Marilyn van Andy Warhol. Een adembenemende visvormige mobile van Alexander Calder.

Het aanbod op de vier grote meiveilingen bij veilinghuizen Sotheby’s en Christie’s in New York is onwaarschijnlijk goed. Hoe hoog de kwaliteit is, blijkt uit de verwachte opbrengst. Beide veilinghuizen organiseren twee avondveilingen: ieder eentje met impressionistische en moderne kunst, en een andere met naoorlogse en hedendaagse kunst. In totaal worden 279 kunstwerken aangeboden. De verwachte gezamenlijke opbrengst: ruim 1,5 miljard dollar, ofwel 1,1 miljard euro, gemiddeld bijna 4 miljoen euro per kunstwerk.

De veilingen zijn een belangrijke graadmeter. Is de stemming op de kunstmarkt nog steeds zo optimistisch als in november? Op de herfstveilingen regende het records en haalde Christie’s op één avond voor 69 naoorlogse kunstwerken bijvoorbeeld het monsterbedrag van 691 miljoen dollar op, bijna 512 miljoen euro.

Een indrukwekkend aanbod

Het aanbod bij de twee grote veilinghuizen vertoont veel overeenkomsten. Beide bieden meesterwerken aan van Basquiat, Picasso, Pollock, Richter, Rothko en andere ‘usual suspects’. Sotheby’s heeft twee doeken van Matisse. Maar Christie’s heeft, net als in november, weer een drieluik van Francis Bacon, en ook nog een ander doek van de meest geliefde kunstenaar van de laatste jaren. Het vorige drieluik bracht het recordbedrag van 142,2 miljoen dollar op. Het drieluik dat nu wordt aangeboden, Three Studies for a Portrait of John Edwards (1984), moet zeker 80 miljoen dollar opbrengen. Het is het werk met de hoogste richtprijs van de vier meiveilingen.

Christie’s biedt op 13 mei ook het naar verwachting een-na-duurste kunstwerk aan: een groot doek met veel paars en oranje van Mark Rothko uit 1952 (opbrengst 40 tot 60 miljoen dollar). Een krachtig zeefdrukschilderij van Andy Warhol, met een foto van de rassenrellen in Alabama in 1963, komt daar mogelijk bij in de buurt. Dit doek, dat ooit toebehoorde aan fotograaf Robert Mapplethorpe, moet zo’n 50 miljoen dollar opbrengen. Hoezeer de prijzen voor moderne kunst de afgelopen decennia zijn gestegen, blijkt uit het vorige veilingresultaat van dit doek; in 1992 werd het voor 627.000 dollar geveild, een tachtigste van de verwachte opbrengst nu.

Duidelijk is dat de veilinghuizen ver zijn gegaan om zo’n indrukwekkend aanbod te kunnen aanbieden. Neem de veiling van naoorlogse en hedendaagse kunst bij Christie’s op 13 mei. Voor 34 van de 72 aangeboden kunstwerken zijn garantiebedragen afgegeven. Dat betekent dat het veilinghuis de inbrengers een minimumopbrengst betaalt, ook als het kunstwerk niet wordt verkocht.

Dat risico financiert het veilinghuis deels uit het eigen vermogen. Maar voor zeven kunstwerken heeft het veilinghuis het risico ondergebracht bij derde partijen. Die beloven het betreffende kunstwerk tegen een van te voren overeengekomen bedrag af te nemen als er niet op wordt geboden. Als het wél wordt verkocht, delen deze partijen in de ‘upside’ van de verkoop en krijgen ze van het veilinghuis een deel van de commissie die de koper moet betalen. Bij een duur kunstwerk als een Bacon kan dat om een miljoenenbedrag gaan.

Bij de meiveilingen in New York worden zeven schilderijen van Nederlandse kunstenaars aangeboden. Sotheby’s veilt een klein portret van een boerin van Vincent van Gogh (laagste richtprijs 1,2 miljoen dollar). Christie’s biedt twee schilderijen van Kees van Dongen uit 1913 aan. Vooral het van erotiek zinderende Trois Femmes (3-4 miljoen) maakt indruk. Beide veilinghuizen hebben werk van Willem de Kooning. Het mooiste schilderij, een groot, woest doek uit de tweede helft van de jaren zeventig, is bij Sotheby’s te koop (18-25 miljoen dollar).