Machteloos Oekraïne staat pijnlijk alleen

I n een paar weken tijd heeft de Oekraïense regering de controle verloren over belangrijke delen van het land. Kiev staat volkomen machteloos tegenover de gewapende en gemaskerde mannen die in de ene na de andere stad in het oosten politiebureaus en gemeentehuizen bezetten. Zo erkende interim-president Oleksandr Toertsjinov gisteren.

Wie die efficiënt opererende mannen met hun moderne wapens zijn, is nog steeds onduidelijk – insignes op hun uniformen ontbreken. Maar deze pro-Russische separatisten, die steun krijgen van lokale activisten met knuppels en kettingen, werken systematisch aan de ontmanteling van Oekraïne. En dat komt Rusland goed uit.

Niet alleen staan leger en politie in de regio’s Donetsk en Loegansk „hulpeloos” tegenover deze gestaag voortschrijdende machtsovername, zoals Toertsjinov gisteren moest toegeven tegenover regionale gouverneurs. Sommige militaire en politie-eenheden werken zelfs samen met de separatisten.

Het tekent de buitengewoon zwakke positie van de regering in Kiev. Herhaaldelijk heeft zij een tegenoffensief aangekondigd, een ‘antiterreuroperatie’. Maar in de praktijk is daar weinig van terecht gekomen. Nu het erop aankomt kan de Oekraïense regering in grote delen van het oosten haar gezag niet laten gelden. Hoe in deze situatie over ruim drie weken verkiezingen gehouden kunnen worden, is een raadsel.

Welke rol Rusland bij dit alles precies speelt, is moeilijk met zekerheid te zeggen. Maar onmiskenbaar bestaat er een grote overeenkomst tussen de wat er nu in het oosten van het land gebeurt en de Russische inval op de Krim eerder dit jaar. Zonder hulp van Rusland was deze doelgerichte ondermijning van Oekraïne niet mogelijk geweest.

Interim-president Toertsjinov probeert nog te redden wat er van zijn land te redden valt, om te beginnen de regio’s Charkov en Odessa. Daarbij zal hij het vooral moeten hebben van lokale medestanders, in de politiek en onder de bevolking, die niet willen dat Oekraïne uiteenvalt.

Pijnlijk duidelijk is hoe alleen Oekraïne staat. Op militaire hulp van het Westen hoeft Kiev niet te rekenen. In Amerika pleiten haviken als senator McCain wel voor wapenleveranties, maar wie ziet hoe interim-president Toertsjinov zélf over de kracht en betrouwbaarheid van zijn leger denkt, kan dat voorstel moeilijk serieus nemen.

Van de sancties tegen Rusland die het Westen stapje voor stapje invoert kan Oekraïne ook niet veel verwachten. Voor zover ze al effect hebben, tot een verandering in de intimiderende opstelling van Moskou hebben ze niet geleid.