Jeremy Paxman kan eindelijk weer eens op tijd naar bed

De presentator van Newsnight kondigde gisteren zijn vertrek aan. Zijn vasthoudendheid sloeg de laatste tijd om in intimidatie.

Een zucht van verlichting moet gisteravond door Westminster, het politieke hart van het Verenigd Koninkrijk, zijn gegaan. Jeremy Paxman, de grootinquisiteur van de BBC, kondigde zijn vertrek aan bij actualiteitenprogramma Newsnight. Zijn vlijmscherpe interviews konden gesprekspartners maken - maar vooral breken.

Paxman zei in een verklaring: „Na 25 jaar wil ik eigenlijk wel eens op dezelfde tijd naar bed gaan als de meeste mensen.” De BBC noemde hem gisteren „de leeuw” van de journalistiek. Paxman blijft het programma University Challenge presenteren.

De 63-jarige Paxman is zonder twijfel de beste televisie-interviewer van zijn generatie. Hij ondervraagt met humor, en wantrouwt - op een gezonde manier - iedereen met macht, of het nu politici, de topmannen van grote bedrijven of zijn eigen werkgever is.

Daarbij is hij vasthoudend. Beroemd voorbeeld is zijn interview met de Conservatieve minister Michael Howard, in 1997. Waar het over ging, herinnert niemand zich meer (het ontslag van een gevangenisdirecteur), maar wel hoe Howard zich in bochten wrong om geen antwoord te geven. En omdat Paxman vermoedde dat Howard niet de waarheid sprak, bleef hij dezelfde vraag stellen: ’Did you threaten to overrule him?’ Twaalf keer.

Die vasthoudendheid kon de laatste jaren echter omslaan in intimidatie. Gezond wantrouwen werd minachting. En tijdens een interview met staatssecretaris van Financiën Chloe Smith twee jaar geleden was Paxman louter een bullebak. Toegegeven, Smith bracht het er niet best van af. Maar er was geen reden om de jonge en onervaren staatssecretaris door te zagen over op welk moment haar baas haar over een beleidsverandering vertelde (voor of na de lunch). Wat nog nuttig was bij Howard, werd bij Smith onaangenaam.

Vorig jaar had Paxman al bij Newsnight willen vertrekken, blijkt uit de verklaring van BBC. Maar hij bleef aan tijdens „een moeilijke periode”. Daarmee doelt de Britse omroep op ophef rondom de berichtgeving over wijlen Jimmy Savile, die zich schuldig maakte aan grootschalig kindermisbruik. Newsnight had dit willen onthullen, maar de uitzending werd door hogere bazen tegengehouden. In een reportage die wel werd uitgezonden, werd een politicus onterecht van kindermisbruik beschuldigd.

De hoofdredactie werd ontslagen, en Guardian-journalist Ian Katz moet sindsdien het vertrouwen in het programma herstellen. Diens benoeming werd overigens overschaduwd door Paxmans besluit een baard te laten staan - wat dagenlang tot opwinding zorgde op sociale media.

Nu wordt er gespeculeerd over Paxmans opvolging, hoewel medepresentatoren Kristy Wark, Emily Maitlis en Laura Kuenssberg allemaal uitstekende interviewers zijn. Belangrijker is of Newsnight zijn kijkers weet te behouden. Al lang voor Savile kwam de klad erin: sinds 2009 verloor Newsnight 30 procent van zijn publiek. Katz probeert kijkers terug te winnen door het programma losser te maken. Dat resulteerde in een interview met Cookie Monster uit Sesamstraat door Maitlis, en Wark die Thriller van Michael Jackson danste.

Paxman weigert mee te doen aan dergelijke frivoliteit. Toen hij in 2006 werd gevraagd het weerbericht te lezen, zei hij: „En het weer vandaag. Het is april, wat denkt u?”