In Kiev bewaken ze de barricades met ijzeren staven

De barricade was in de 19de eeuw populair, maar leek in onbruik geraakt // Ze duikt opnieuw op in Kiev // Daar leveren zwarthemden strijd met de mannen die de barricades verdedigen

De barricades vlakbij het Onafhankelijkheidsplein in Kiev.
De barricades vlakbij het Onafhankelijkheidsplein in Kiev. Foto EPA

Van het front in Kiev geen nieuws.

Hoewel?

Op de Chresjtsjatik Boulevard bij de Maidan wordt weer geflaneerd, er wordt muziek gemaakt en er worden souvenirs verkocht. Maar aan de vooravond van de feestweek tussen de socialistische Dag van de Arbeid op 1 mei en de antifascistische Overwinningsdag op 9 mei heerst in Kiev ook nervositeit.

Voor het stadhuis, dat maandenlang bezet is geweest en nu wordt opgeknapt omdat er straks na de verkiezingen weer een gekozen burgemeester zal resideren, verzamelt zich rond acht uur een groepje demonstranten. Jonge mannen zijn het.

Ze zeggen met een fakkeloptocht „de hemelse helden van de Maidan” te willen eren: de ongeveer honderd mannen en enkele vrouwen die in februari in Kiev omkwamen toen de oproerpolitie in opdracht van president Viktor Janoekovitsj schoot op de bezetters van het plein.

Zo te zien zijn het fascisten

Naar hun uiterlijk te oordelen zijn de meesten van hen fascisten of neonazi’s. Voorop dragen een paar jongens runenvlaggen. Eentje heeft weerwolf op zijn rug staan. Enkele anderen dragen armbanden met een soort hakenkruis op een geel fond. En een stuk of dertig demonstranten zijn identiek gekleed in zwarte broek, zwarte trui en zwarte bivakmuts.

Ze scanderen een nét iets andere leus dan gebruikelijk in Kiev. Niet alleen ‘Slava Oekraïne!’ (Oekraïne zij geroemd), zoals het nieuwe wachtwoord op straat luidt, maar ook ‘Slava Natie!’.

Veel heeft de club niet om het lijf. Ik tel nog geen tweehonderd mensen, inclusief de meisjes met hun waxinelichtjes van wie ik me afvraag of ze er echt bij horen. Op bevel van de commandant (een twintiger in een grijs uniform) marcheren ze in gelid naar de Maidan.

En dan is er van het front in Kiev plotseling wél nieuws. Pal voor het postkantoor, waar de ultranationalistische Pravi Sektor (Rechtse Sektor) zijn stafkwartier voor het district-Kiev heeft ingericht, worden de zwarthemden tegengehouden. Dat doen de mannen van ‘Zelfverdediging’, een organisatie die nog steeds de barricades rond het plein bewaakt.

De zwarthemden eisen doorgang, de mannen op de barricades weigeren dat. Die laatsten lopen dreigend rond met honkbalknuppels, ijzeren staven en krankzinnig grote steeksleutels.

De zwarthemden scanderen: „Smerissen, smerissen, smerissen.” Gewone politie is in geen velden of wegen te bekennen. De openbare orde rond het plein is nog steeds een revolutionaire aangelegenheid.

Een minuut of tien duurt de impasse. Dan komen de zwarthemden in actie. Alsof ze via een oortje worden gestuurd, rukken ze ineens tegelijk op naar de barricade, met hun brandende fakkels als wapens.

Het is tevergeefs.

Ze krijgen klappen en worden teruggedrongen. Er worden traangasgranaten en vuurpijlen afgeschoten.

Waarom deed Pravi Sektor niks?

De vrijwillige EHBO’ers die permanent rond de Maidan paraat staan, voeren enkele gewonden af. Ze hebben bloedende hoofdwonden.

Na een paar van dit soort charges hebben de mannen op de barricades de situatie onder controle. Waarna ze uitdagend en ritmisch op hun schilden beginnen te roffelen. Exact zoals de oproerpolitie dat maanden geleden deed, toen president Viktor Janoekovitsj nog de macht had.

Twee vragen dringen zich intussen op. Waarom deed Pravi Sektor niets om de zwarthemden te helpen, nota bene op de stoep van het bolwerk van deze ultrarechtse organisatie?

„Niet onze zaak”, zegt een van de wachtposten bij de ingang van het postkantoor.

En waar zijn in de gauwigheid de zwarthemden gebleven? Na hun mislukte mars zijn ze een zijstraat in gelopen, waarna ik hun spoor kwijtraak. De meisjes met de waxinelichtjes hebben ze achtergelaten op de Chresjtsjatik Boulevard.